Κοινότοπος ο τίτλος, καθώς η Ιστορία είναι γεμάτη από τέτοιες ημερομηνίες που προκάλεσαν αλλαγές συνόρων, μετακινήσεις πληθυσμών και σε τελική ανάλυση αναδιαμόρφωσαν ολόκληρες περιοχές του πλανήτη. Μέσα σε κάθε 35ετία υπάρχουν αυτές οι ημερομηνίες που μας σημάδεψαν, που άλλαξαν τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων, λίγες φορές προς το καλύτερο, τις περισσότερες φορές προς το χειρότερο.
Αν αρχίσουμε να μετράμε από το 1989 έχουμε την 9η Νοεμβρίου 1989 με την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, την 11η Σεπτεμβρίου 2001, την 24η Φεβρουαρίου 2022 με την εισβολή των ρωσικών στρατευμάτων στην Ουκρανία και την 7η Οκτωβρίου 2023 με την εισβολή της Χαμάς στο Ισραήλ. Κάθε ημερομηνία προκάλεσε μια ακολουθία γεγονότων, την οποία οι ιστορικοί προσπαθούν να ερμηνεύσουν ενώ ακόμη βρίσκεται σε κίνηση. Αυτή είναι η κατά Ζακ λε Γκοφ «νοήσιμη διαδοχή συμβάντων».
Η Ιστορία π.χ. θα μπορούσε να είχε γραφτεί αλλιώς αν ο Γκορμπατσόφ άκουγε τον Χόνεκερ που τον προέτρεπε να σταματήσει τα πλήθη με τον στρατό.
Αναμφίβολα, αξιολογώντας τις παραπάνω ημερομηνίες-τομές, η 9η Νοεμβρίου 1989 λαμβάνει υψηλότατη βαθμολογία διότι απάλλαξε εκατοντάδες εκατομμύρια πολίτες από ένα τυραννικό και απεχθές καθεστώς χωρίς να χυθεί αίμα. Η αναίμακτη μετάβαση από τον κομμουνισμό στον καπιταλισμό –διότι περί αυτού επρόκειτο– αποτέλεσε μια ευχάριστη εξέλιξη. Σχεδόν πάντοτε τέτοιας εκτάσεως τομές ήταν αποτελέσματα πολέμων, καθώς «ο πόλεμος συνιστά μια κατηγορία της Ιστορίας» (Ζακ λε Γκοφ, «Ιστορία και μνήμη», σελ. 214).Οι άλλες τρεις ημερομηνίες οδήγησαν σε διάλυση κρατών και σε πολεμικές αναμετρήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη ακόμη και την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές. Ουδείς γνωρίζει πού θα καταλήξουν και ουδείς γνωρίζει πώς θα διαμορφωθεί ο χάρτης τόσο της Μέσης Ανατολής όσο και ενός τμήματος της ανατολικής Ευρώπης. Αραγε αυτοί που έδρασαν και πρωταγωνίστησαν την 11η Σεπτεμβρίου, την 24η Φεβρουαρίου και την 7η Οκτωβρίου γνώριζαν το μέγεθος των συνεπειών της πράξης τους; Ο Πούτιν προφανώς δεν περίμενε τη σθεναρή αντίσταση των Ουκρανών. Επεσε τραγικά έξω στις εκτιμήσεις του. Η σκέψη του ήταν ορθολογική, τα δεδομένα λάθος. Οι ισλαμιστές τόσο της 11ης Σεπτεμβρίου όσο και της 7ης Οκτωβρίου αυτό ακριβώς ήθελαν. Να γίνουν μάρτυρες οι ίδιοι και οι ομόθρησκοί τους, καθώς ο θάνατος γι’ αυτούς είναι μια στάση ζωής, όσο και αν αυτό ακούγεται αντιφατικό. Η σκέψη τους δεν καθοδηγείται από τον δυτικό ορθολογισμό, γι’ αυτό και οι πράξεις τους δύσκολα αντιμετωπίζονται. Μια μικρή, κλειστή ομάδα που θέλει να πάρει μαζί της στον Αλλο Κόσμο χιλιάδες ανθρώπους μπορεί να προκαλέσει ανυπολόγιστη καταστροφή.
Για να επανέλθω στην πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Η Ιστορία θα μπορούσε να είχε γραφτεί αλλιώς αν ο Γκορμπατσόφ άκουγε τον Χόνεκερ που τον προέτρεπε να σταματήσει τα πλήθη με τον στρατό. Αφησε τα γεγονότα να εξελιχθούν όπως εξελίχθηκαν και τελικά η 9η Νοεμβρίου 1989 είναι από τις ελάχιστες ημερομηνίες που έφεραν τη χαρά και την άνοιξη σε εκατοντάδες εκατομμύρια πολίτες.
