Δημοσιεύτηκε χθες μία μελέτη για τις δαπάνες πυροπροστασίας. Το Ευρωπαϊκό όργανο που ασχολείται με την παρακολούθηση της αξιοποίησης πόρων, δημοσίευσε πορίσματα σχετικά με τα οικονομικά της πρόληψης δασικής πυρκαγιάς (European Court of Auditors, Unclear Results of EU-Funded Measures). Οι Ελεγκτές, που βασική τους δουλειά είναι η ενίσχυση της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας στη διαχείριση πόρων, κατέληξαν στο συμπέρασμα πως η αποτελεσματικότητα των μέτρων που έχουν ληφθεί είναι μάλλον αμφίβολη.
Κατ’ αρχάς η μελέτη τονίζει την ανάγκη της πρόληψης. Όλη τη χρονιά πρέπει να γίνεται δουλειά που να φαίνεται τους καλοκαιρινούς μήνες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει χάσει τρομακτικά πολλές δασικές εκτάσεις. Οι δασικές πυρκαγιές έχουν αυξηθεί, σε ποσότητα και ένταση. Κάθε χρόνο χάνουμε δασικές εκτάσεις που ισοδυναμούν με δύο φορές το Λουξεμβούργο (“the equivalent of twice the area of Luxembourg goes up in smoke in the EU each year”). Θα περίμενε κανείς οι αρχές να κάνουν τα πάντα για να σταματήσει αυτό. Κι όμως. Η Ελλάδα σίγουρα δεν κάνει αρκετά.
Αφού επαινέσουν την Ισπανία για τα χρήματα που δαπανά στην πρόληψη (η Ισπανία αντιμετωπίζει πρόβλημα εξαιρετικά υψηλών θερμοκρασιών, όπως και εμείς), περνάνε σε ορισμένα παραδείγματα διαφαινόμενης κακής διαχείρισης. «Οι Ελεγκτές εντόπισαν χρηματοδοτούμενα (εννοεί με Ευρωπαϊκούς πόρους) μέτρα που βασίζονταν σε ξεπερασμένη πληροφόρηση. Στην Ελλάδα για παράδειγμα, όπου οι καμένες εκτάσεις το 2023 ήταν τρεις φορές περισσότερες από τον εθνικό μέσο όρο για την περίοδο 2006-2022, η λίστα με τις περιοχές που κινδυνεύουν από δασική πυρκαγιά συντάχθηκε 45 χρόνια πριν». Αν τα δάση είχαν στόμα, θα ούρλιαζαν.
Βρισκόμαστε, λοιπόν, σε μία χώρα που καίγεται κάθε καλοκαίρι, αλλά κοιτάζει έναν παλιό χάρτη του εαυτού της προκειμένου να καταστρώσει το σχέδιο αυτοπροστασίας της. Εύλογα αναρωτιέται κανείς εάν την αγαπάμε καθόλου αυτήν την αφυδατωμένη χώρα. Οι Ελεγκτές συνεχίζουν το ράπισμα: «Παρόλο που έχουν χορηγηθεί και εφ’ άπαξ ποσά (470 εκατομμύρια στην Ελλάδα για έργα αποτροπής, 390 εκατομμύρια στην Πορτογαλία)» δεν έχουν εξασφαλιστεί εθνικοί ή ευρωπαϊκοί πόροι προκειμένου τα μέτρα πρόληψης «να παραμείνουν αποτελεσματικά μακροπρόθεσμα». Η Πορτογαλία κοιτούσε στο χάρτη υδάτινη έκταση και την ανήγαγε σε περιοχή που χρήζει πυροπροστασίας. Σε άλλα μέρη οι κοινότητες μοίρασαν στη μέση τα ποσά, ενώ η εκτίμηση ρίσκου δεν ήταν ίδια για όλες. Καταλάβατε.
Τα δροσερά, φυλλώδη δάση, τα ψηλά βουνά λειτουργούν με τη δική τους αγία οικονομία. Ρουφάνε ρύπους και βρωμιά και αποδίδουν καθαρό αέρα, φωλιές, ησυχία. Η Ένωση φαίνεται να αποτιμά αυτήν την δασική οικονομία στο ύψος μερικών εκατομμυρίων. Προκειμένου να την διατηρήσει, δαπανά τα χρήματα. Σύμφωνα με τους Ελεγκτές αυτά τα χρήματα μπορεί να είναι γυαλιστερά φύκια, εάν δεν δαπανηθούν σωστά («τα Ευρωπαϊκά χρήματα πρέπει να δαπανηθούν κατά τρόπο που εξασφαλίζει τα καλύτερα αποτελέσματα»). Σε οικονομική γλώσσα: κατασπατάληση πόρων. Κόστη αντί για κέρδη. Με απλά λόγια: τα μέτρα-πυροτεχνήματα βλάπτουν, δεν ωφελούν.
Όπως γίνεται πάντα σ’ αυτές τις μελέτες, τονίζεται η σημασία της βιωσιμότητας, της διάρκειας και της αποτελεσματικής κατανομής πόρων. «Οι Ελεγκτές θεωρούν ότι τα projects που επιλέγονται για να λάβουν χρηματοδότηση δεν είναι πάντα στοχευμένα, ώστε το μέτρο να είναι πιο επιδραστικό». Πώς γίνονται οι εκτιμήσεις ρίσκου; Σε τι ετοιμότητα βρίσκονται όσοι θα κληθούν να αποτρέψουν την καταστροφή; Άραγε οι Ελεγκτές ξέρουν ότι οι βουνίσιοι νιώθουν ανώτεροι από τους ανθρώπους του κάμπου λόγω του αέρα που ανασαίνουν; Η κουλτούρα, η ζωή και όλα τα μικροσύμπαντα που ξετυλίγονται γύρω από φτέρες και κορμούς πρέπει να συντηρηθούν. Κυριολεκτικά δεν υπάρχει εναλλακτική.
