Εντυπη έκδοση. Κατά ένα μάλλον παράδοξο τρόπο, ο Ματέο Νούτσι, μιλώντας για την «Οδύσσεια», δεν αφιερώνει πολύ χώρο στην περίφημη ραψωδία της Νέκυιας, στο βιβλίο του «Τα δάκρυα των ηρώων» (μτφρ.: Μαρία Φραγκούλη, εκδ. Καστανιώτη). Ισως διότι στο σκοτεινό βασίλειο του Αδη δεν περισσεύουν τα δάκρυα, αλλά ο τρόμος και η ανατριχίλα.
Ο Οδυσσέας παροτρύνεται από τη μάγισσα Κίρκη να κατεβεί στον Αδη, στη σκοτεινή χώρα των Κιμμερίων, και να αναζητήσει τον μάντη Τειρεσία, ο οποίος θα τον καθοδηγήσει στο υπόλοιπο ταξίδι του. Για να πετύχει αυτό, να μπορέσει να μιλήσει ο νεκρός, πρέπει να προβεί σε μια ιεροτελεστία ο Οδυσσέας, η οποία περιλαμβάνει τη σφαγή ενός ζώου και το αίμα του χυμένο σε ένα λάκκο.
Το αίμα τραβάει το ενδιαφέρον των νεκρικών σκιών, όπως τα νεκροζώντανα ζόμπι στις σύγχρονες σχετικές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές της ποπ κουλτούρας. Ο Οδυσσέας διώχνει με το ξίφος του τις σκιές των νεκρών μέχρι να εμφανιστεί ο Τειρεσίας, να πιει από το αίμα του ζώου και να μπορέσει να του μιλήσει και, εν τέλει, να κάνει τη δουλειά του.
Τα καταφέρνει, ως γνωστόν, πλην όμως ένα –αφύσικο, ανώμαλο– πέρασμα από το βασίλειο των νεκρών δεν μπορεί να είναι χωρίς απρόοπτα. Και εδώ μπαίνουν έντονα τα στοιχεία της μνήμης και του πόνου, των δακρύων, που βρίσκονται στο επίκεντρο της προβληματικής του Ματέο Νούτσι στο βιβλίο του: εμφανίζεται η νεκρή μάνα του Οδυσσέα (ο οποίος αγνοούσε, τόσα χρόνια που έλειπε, ότι είχε πεθάνει).
Είναι μια συνταρακτική στιγμή: το συναπάντημα του γιου με τη μάνα, η οποία όμως είναι ήδη νεκρή. Ο γιος συναντάει το φάντασμα της μάνας του, προσπαθεί απεγνωσμένα να την αγκαλιάσει μα το μόνο που αγκαλιάζει είναι το κενό, τον παγερό αέρα του Αδη. Ο γιος κλείνει το τεράστιο κεφάλαιο που είναι η μάνα μέσα του πλάι σ’ ένα λάκκο με αίμα και πλήθος φαντασμάτων που σέρνονται ολόγυρά τους.
Αυτή η αγκαλιά στο κενό είναι άραγε η μοίρα της ανθρώπινης ύπαρξης; Η σκηνή έχει κάτι οριστικό, συντριπτικό. Συμφιλιώνεσαι με τα φαντάσματα της ζωής σου κοιτώντας τα κατάματα; Ή αλλιώς, η νεκρή μάνα ως απουσία γίνεται πανταχού παρούσα πλέον; Οπως και ο έρωτας που χάθηκε για πάντα: είναι πιο παρών μέσα σου από ποτέ.
Ο Οδυσσέας θα συναπαντήσει κι άλλους οικείους νεκρούς· ευλόγως οι περισσότεροι αναγνώστες του έπους στέκονται, μετά τη στιγμή της μάνας, στη σκηνή με τον Αχιλλέα, που θρηνεί και αυτός: χίλιες φορές σκλάβος και ζωντανός παρά νεκρός και βασιλιάς στον Αδη. Ομως εδώ τώρα ο θρήνος για την απουσία των αγαπημένων νεκρών δίνει τη θέση του στον θρίαμβο της ζωής.
Στο βάθος, δεν θρηνεί ο Αχιλλέας: αν και νεκρός, παραμένει θυμωμένος, όπως στην «Ιλιάδα». Η ζωή τού ξεγλίστρησε σαν λεπτή άμμος μέσα από τα δάκτυλα. Κι αυτό δεν χωνεύεται ποτέ. Ούτε εδώ ούτε εκεί.
