Το συμβάν στο Αλιβέρι είναι γνωστό, αλλά επικαλύφθηκε από άλλα γεγονότα. Το σχολιάζω διότι φανερώνει μια νοσηρή νοοτροπία και μια καταδικαστέα συμπεριφορά. Η καταδικαστέα συμπεριφορά είναι το σκονάκι στις εξετάσεις. Μια πρακτική που έρχεται από το μακρινό παρελθόν, καθώς πάντα η αγωνία της αποτυχίας ωθούσε και ωθεί τον μαθητή στο λεγόμενο «σκονάκι». Λέξη γνωστή σε όλους μας, που προέρχεται από τη φαρμακευτική σκόνη που τύλιγαν σε ένα λεπτό και μικρό κομμάτι χαρτί. Δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα που έδωσαν ένα τρίτο, ακόμη πιο διαφορετικό.
Στην περίπτωση του Αλιβερίου το πρόβλημα δεν ήταν ότι συνελήφθη μαθητής να αντιγράφει, ούτε ο πρωτότυπος τρόπος που επινόησε. Μέχρι εδώ, όλα «φυσιολογικά». Τα προβλήματα ανακύπτουν από τη στιγμή που οι γονείς, διαμαρτυρόμενοι για την τιμωρία του παιδιού τους, δήλωσαν πως «όλοι αντιγράφουν». Η επίκληση της γενικευμένης παραβατικότητας είναι ένας υπερασπιστικός ισχυρισμός συνήθης, που προβάλλεται σε πλείστες όσες περιπτώσεις. Ομως στην προκειμένη περίπτωση το ενδιαφέρον και ανησυχητικό συγχρόνως στοιχείο δεν είναι ο συγκεκριμένος ισχυρισμός, αλλά η ιδιότητα και των δύο γονέων που τον επικαλούνται. Αμφότεροι είναι εκπαιδευτικοί. Αρα γνωρίζουν τι συμβαίνει κατά τις Πανελλαδικές Εξετάσεις και διαμαρτύρονται διότι, μέσα σε μια γενικευμένη ανομία, οι συνάδελφοί τους βρήκαν το παιδί τους για να εφαρμόσουν τον νόμο. Θα μπορούσαν να κάνουν ότι δεν βλέπουν –όπως αφήνουν να εννοηθεί ότι γίνεται– και όλα να κυλήσουν ομαλά. Στο κάτω κάτω, οι επιτηρητές θα έπρεπε να επιδείξουν και συναδελφική αλληλεγγύη.
Η μικρή παραβατικότητα είναι διάχυτη μέσα στην κοινωνία και αναπαράγεται στον βαθμό που γίνεται αποδεκτή από ένα σημαντικό τμήμα της γιατί βολεύει.
Να υποθέσω –για να μην πω ότι είμαι βέβαιος– πως και οι δύο εκπαιδευτικοί γονείς όταν ήταν επιτηρητές άφηναν τους μαθητές να αντιγράφουν. Διότι δεν εξηγείται διαφορετικά αυτό το συγκαταβατικό «όλοι αντιγράφουν». Σε αυτή την περίπτωση, το λάθος πρωτίστως βρίσκεται στον εκπαιδευτικό που κάνει τα στραβά μάτια, συμβάλλοντας στην ανομία και στη νόθευση του ανταγωνισμού και δευτερευόντως στον εξεταζόμενο με το σκονάκι. Ο μαθητής θέλει να γράψει καλά με κάθε τρόπο. Και το σκονάκι, για κάποιους, είναι ένα εφεδρικό όπλο. Ο επιβλέπων καθηγητής, όμως; Τι μήνυμα στέλνει όταν ουσιαστικά επιβραβεύει μια παράνομη συμπεριφορά, που τελικά στρέφεται κατά των άλλων διαγωνιζομένων; Για να μη μακρηγορώ. Στην περίπτωση του Αλιβερίου είχαμε το δύο σε ένα. Και γονείς και εκπαιδευτικοί. Και το αποτέλεσμα το είδαμε. Η ιδιότητα του γονέα επηρέασε την κρίση τους. Και πού καταλήγουμε; Πρώτον, στη βεβαιότητά τους ότι «όλοι αντιγράφουν», κάτι που υπονομεύει το κύρος των Πανελλαδικών Εξετάσεων και δεύτερον και σπουδαιότερον, στην αποδοχή εκ μέρους τους αυτής της κατάστασης.
Η μικρή παραβατικότητα είναι διάχυτη μέσα στην κοινωνία και αναπαράγεται στον βαθμό που γίνεται αποδεκτή από ένα σημαντικό τμήμα της γιατί βολεύει. Κάποιοι σε αυτήν την παραβατικότητα βάζουν και έναν ιδεολογικό μανδύα. Ισχυρίζονται π.χ. ότι το σκονάκι είναι πράξη «αντίστασης απέναντι στο σύστημα ενός αγχώδους ανταγωνισμού νέων ανθρώπων».
