«Ισως το τουριστικό μέλλον της Ελλάδας να είναι μια βιομηχανία της χρονοτριβής, του χασομεριού. Με το σύνθημα “χάσε τον χρόνο σου στην Ελλάδα!”. Το πρόβλημά μας είναι η σκέψη. Το είχαμε και πριν από 70 χρόνια, όταν ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου, σε συζήτηση με τον Γιώργο Θεοτοκά, έλεγε ότι αυτό που λείπει από την Ελλάδα είναι η σκέψη. Εχουμε πρώτη ύλη ταλέντου σε πολλούς τομείς –γράμματα, τέχνες, επιστήμες–, αυτό που μας λείπει είναι η υπεύθυνη, πρωτότυπη, δημιουργική σκέψη. Κουβέντες του 1936. Η σκέψη, βλέπετε, είναι είδος ουσιώδες εν ανεπαρκεία» (συνέντευξη στην «Κ», στη Γιώτα Συκκά, 1/11/2015).
Ο ίδιος, πάντως, ανήκε στις εξαιρέσεις. Εξέχων συνομιλητής, με σπάνια συγκρότηση, γνώσεις, απρόβλεπτο χιούμορ, πρωτοτυπία σκέψης τόσο στη σύνθεση όσο και στην εκφορά. Με χαρά τον συναντούσαμε· επαγγελματικά και προσωπικά. Οι συνεντεύξεις που έδινε χρειάζονταν ελάχιστη επεξεργασία. Ο προφορικός του λόγος «παρέδιδε», επί της ουσίας, ένα θαυμαστό γραπτό κείμενο.
Είχε το χάρισμα να σε κάνει πλουσιότερο, ανοίγοντας εγκάρσιες τομές μυαλού και ψυχής. Είτε ήσουν θεατής των παραστάσεών του είτε ακροατής του. Περισσότερο δάσκαλος, ηθοποιός ή σκηνοθέτης; Δεν υπάρχει ασφαλής απάντηση για κάποιον που έπαιζε 24 ώρες το 24ωρο, με όλες τις ιδιότητές του σε λειτουργία.
Ο Βασίλης Παπαβασιλείου, που έφυγε χθες από τη ζωή στα 76 του, επί της ουσίας πάμφτωχος, χόρτασε επαίνους και τιμές, αλλά κυρίως γεύθηκε τη χαρά του ειλικρινούς θαυμασμού και της αφοσίωσης φίλων και συνεργατών, που απέχει από τη γλοιώδη κολακεία ή την επικοινωνιακή αγγαρεία. Ανθρωπος των βιβλίων και των εφημερίδων, γαλλικών και ελληνικών –η ζωτική ανάγκη του–, είχε πολύ περιορισμένη σχέση με το Διαδίκτυο. «Δεν θέλω να βομβαρδίζομαι με ειδήσεις για τις οποίες δεν ρωτάω», έλεγε. «Γιατί κάποια στιγμή ο πληθωρισμός των ειδήσεων δημιουργεί ατροφία της συνειδήσεως. Δεν μπορεί να αφομοιωθεί τόση πληροφορία».
Δεν είναι αποχαιρετισμός το κείμενο αυτό σε έναν «δικό μας άνθρωπο», του θεάτρου και του πολιτισμού. Αλλά σε έναν ανθρωπότυπο που σιγά σιγά εκλείπει. Του γνήσιου απογόνου του Διαφωτισμού, παραδοξολόγου/περιηγητή στην ιστορία και στις ιστορίες, που ανασυνέθετε με χάρη και ευστροφία. Ο Βασίλης Παπαβασιλείου δεν δημιουργούσε για να ζει, αλλά ζούσε για να δημιουργεί· πρωτίστως, κόσμους.
