Εντυπη έκδοση. Τι, κατά τα φαινόμενα, εκνεύριζε έναν ολόκληρο Πλάτωνα στα ομηρικά έπη; Οτι, όπως το θέτει ο Ματέο Νούτσι στα «Δάκρυα των ηρώων» (μτφρ.: Μαρία Φραγκούλη, εκδ. Καστανιώτη) «παντού οι ομηρικοί ήρωες κλαίνε. Κλαίει ο Οδυσσέας, κλαίει ο Αγαμέμνων, κλαίει ο Εκτωρ, κλαίνε ο Μενέλαος, ο Τηλέμαχος, ο Πάτροκλος, ο Πρίαμος. Κανείς από τους ήρωες δεν αποφεύγει το κλάμα. Κατάματα. Χωρίς να κρυφτεί. Εκτός από σπανιότατες περιστάσεις και για συγκεκριμένους λόγους, οι ήρωες κλαίνε και δεν νοιάζονται. (…) Ο Πλάτων το ήξερε καλά, το ήξερε πολύ καλά. Ηξερε ότι το ζήτημα ήταν λεπτό και ότι εδώ παιζόταν κάτι κρίσιμο».
Ωστόσο, ο Νούτσι δεν μένει στη δυσαρέσκεια του Πλάτωνα απέναντι σε αυτή την κατάσταση. Κατανοεί πως ο κορυφαίος φιλόσοφος του κόσμου, μέσα στη δυσφορία του, όντας μεγαλοφυής, βρίσκει κάτι απέραντα γοητευτικό εδώ. «Πράγματι, αγαπούσε την ευθραυστότητα αυτών των ηρώων. (…) Ηξερε ότι σε εκείνα τα δάκρυα φώλιαζε το μικρόβιο ενός θάρρους ικανού να ξεπεράσει οποιοδήποτε άλλο θάρρος. Ο άνδρας που είχε τη δύναμη να κλαίει χωρίς να γίνεται γελοίος, ίσως ήταν αήττητος».
Υπήρχε όμως ένα πρόβλημα: οι «αήτητοι» αυτού του είδους είναι λίγοι, ελάχιστοι. Ειδικά στον κύκλο των απλών πολιτών. Ο νομοθέτης-φιλόσοφος δεν μπορεί εδώ να κάνει πίσω, όσες αρετές κι αν κρύβουν οι ήρωες: τα δάκρυά τους πρέπει να γίνουν ανάθεμα. Ηταν έκφραση αδυναμίας στα μάτια των πολιτών. Ενας ηγέτης δεν μπορεί να κλαίει. Πρέπει να είναι δυνατός. Ή έτσι να δείχνει.
Στο «Μαρτυρολόγιο» (μτφρ.: Αλ. Ισαρης, Ινδικτος, 2006), ο Αντρέι Ταρκόφσκι καταγράφει στις 28 Δεκεμβρίου του 1977 μερικά αποφθέγματα του Λάο Τσε (μερικά από τα οποία θα βρούν τον δρόμο τους και στην ταινία του «Στάλκερ»): «Η αδυναμία είναι δύναμη, η δύναμη είναι φτωχή. Οταν ο άνθρωπος έρχεται στον κόσμο, είναι απαλός και τρυφερός. Αφού πεθάνει γίνεται σκληρός και άκαμπτος. Τα μικρά δέντρα είναι λεπτά και ευλύγιστα, ώσπου ξεραίνονται, σκληραίνουν και μαραίνονται. Τρυφεράδα σημαίνει ζωή, ακαμψία σημαίνει θάνατος».
Στην αρχή της εβδομάδας, παρακολουθώντας το βιβλίο του Ματέο Νούτσι, είδαμε πώς το δημόσιο κλάμα του Περικλή μπροστά στη σορό του παιδιού του θεωρήθηκε έκφραση αδυναμίας από την κοινή γνώμη. Για τον Ιταλό συγγραφέα, ωστόσο, αυτός που κλαίει, που μπορεί να κλάψει, είναι αυτός που καταβυθίζεται μέσα στο είναι του, είναι ο άνθρωπος που δεν φοβάται να δείξει την αδυναμία του και άρα μπορεί να νικήσει ακόμη και τον φόβο της θνητότητας. Υπό αυτή την έννοια, η φράση του Λάο Τσε «η αδυναμία είναι δύναμη» έρχεται αβίαστα στον νου. Διότι τι άλλο πιο δυνατό από το να νικήσεις αυτόν τον μεγαλύτερο από όλους τους φόβους;
Ο Πλάτων όμως δεν το είδε έτσι, ειδικά σε ό,τι αφορούσε τη δόμηση μιας άρτιας πολιτείας. Θα συνεχίσουμε το Σάββατο, λόγω της αυριανής απεργίας στις εφημερίδες.
