Η παράτολμη και άκρως επιτυχημένη επιχείρηση των Ουκρανών με την ονομασία «Ιστός της αράχνης» με ταξίδεψε πολλές δεκαετίες πίσω, σε έναν άλλο «Ιστό της αράχνης» στις μαγικές μέρες του ραδιοφώνου. Ηταν μια ραδιοφωνική σειρά του ΕΙΡ (Ελληνικό Ιδρυμα Ραδιοφωνίας) με αυτόν τον τίτλο, στα μέσα της δεκαετίας του 1960, με πλοκή γύρω από τη δράση της NKVD. Σαφώς προπαγανδιστική εκπομπή, με επεισόδια που κρατούσαν καθηλωμένο τον ακροατή και, ως συνήθως, το τέλος του κάθε επεισοδίου κορύφωνε την αγωνία για το τι θα συμβεί στο επόμενο. Το ηθικό δίδαγμα αυτής της ραδιοφωνικής σειράς ήταν πως όποιος μπλέκει με τους κομμουνιστές δεν έχει καλό τέλος, εκτός αν καταλάβει εγκαίρως το λάθος του.
Ο «Ιστός της αράχνης», αν θυμάμαι καλά, ακουγόταν στην απογευματινή ζώνη, την ίδια εποχή με το θρυλικό «Σπίτι των ανέμων» με ήρωα τον δικηγόρο Ορέστη Λαμπίρη και τη γιαγιά Ανούσκα, με την «Πικρή, μικρή μου αγάπη» και φυσικά με τις καθηλωτικές «Αστυνομικές ιστορίες» του Νίκου Φώσκολου. Τρεις ραδιοφωνικές σειρές με τις φωνές γνωστών ηθοποιών, στη μεσημεριανή, στην πρωινή ζώνη και στη βραδινή ζώνη, αντίστοιχα. Την πρώτη, με πλοκή μυστηρίου, έπρεπε να την ακούσει και ο πατέρας κατά τη διάρκεια του μεσημεριανού φαγητού ή της ξεκούρασης, τη δεύτερη, που ήταν ένα αισθηματικό μελό, οι νοικοκυρές κατά τη διάρκεια των οικιακών καθηκόντων τους και την τρίτη, μόνο τα ενήλικα μέλη της οικογένειας. Την ώρα της εκπομπής κανονικά τα παιδιά θα έπρεπε να κοιμούνται. Φυσικά, εγώ κοιμόμουν με το τρανζιστοράκι δίπλα μου, αυτή την εκπληκτική εφεύρεση των Ιαπώνων.
Από τις παλιές ιστορίες ραδιοφώνου, στην επέλαση της εικόνας και στο σάρωμα της φαντασίας μας.
Αυτές οι ραδιοφωνικές εκπομπές γνώρισαν την παρακμή με την εισβολή της τηλεόρασης. Πώς να ανταγωνιστούν τον «Αγνωστο πόλεμο» του συνταγματάρχη Βαρτάνη και τον «Παράξενο ταξιδιώτη» με τον Αλεξανδράκη! Η επέλαση της εικόνας ήταν σαρωτική. Ομως σάρωσε και τη φαντασία μας. Διότι στη ραδιοφωνική σειρά ο καθένας μας φανταζόταν το σκηνικό και τη δράση των πρωταγωνιστών όπως αυτός ήθελε. Κάθε ακροατής έπλαθε το δικό του πώς έγινε, κατασκεύαζε τη δική του πραγματικότητα. Η μόνη σταθερά που υπήρχε ήταν τα πρόσωπα των ηρώων. Ολα τα υπόλοιπα ήταν δημιουργήματά μας. Ο ήχος τελικά είναι πολύ πιο «πλουραλιστικός» από την εικόνα, καθώς στο γυαλί η πραγματικότητα είναι μία. Αυτό που βλέπεις. Δεν υπάρχει κάτι άλλο. Δεν νοούνται φανταστικές κατασκευές, άλλες εκδοχές, διαμεσολαβήσεις, παρεκκλίσεις, διχογνωμίες. Και για αυτό το μήνυμα είναι ξεκάθαρο και, κυρίως, εύπεπτο.
Ο Γούντι Αλεν αποτύπωσε τη μαγεία του ήχου στην ταινία του «Μέρες ραδιοφώνου». Μια τρυφερή ταινία με ήρωες και κάποιους πιτσιρικάδες. Σήμερα η γενιά του ραδιοφώνου σιγά σιγά φεύγει. Εκείνες τις μέρες των παιδικών μας χρόνων τις θυμίζουν τυχαία γεγονότα, που συνειρμικά παραπέμπουν σε αυτές. Πραγματικά, δεν περίμενα πως μετά σχεδόν εξήντα χρόνια θα ξανάκουγα για τον «Ιστό της αράχνης».
