Το βιβλίο «Τα δάκρυα των ηρώων» (μτφρ.: Μαρία Φραγκούλη, εκδ. Καστανιώτη) του Ιταλού συγγραφέα Ματέο Νούτσι (γενν. το 1970) ξεκινά με μια σκηνή στην Αθήνα του Περικλή την περίοδο του λοιμού, για την ακρίβεια στον Κεραμεικό, με τον ισχυρό άνδρα των Αθηνών να ξεσπάει σε λυγμούς. Ο Περικλής σκύβει πάνω από τον νεκρό Πάραλο, τον «τελευταίο νόμιμο γιο» του. «Ενα διαπεραστικό ουρλιαχτό διατάραξε την ησυχία του Κεραμεικού», διαβάζουμε. «Ηταν λυγμοί που όλη η Αθήνα μπορούσε να ακούσει. Διότι ο Περικλής για πρώτη φορά έκλαψε».
Ο συγκεντρωμένος κόσμος γύρω του σωπαίνει. «Οι φήμες εξαπλώθηκαν», γράφει ο Νούτσι. «Ο ηγέτης της δημοκρατίας κατέρρευσε για πάντα, μουρμούριζαν άλλοι, κρύβοντας ένα χαμόγελο ικανοποίησης. Ολοι επαναλάμβαναν ότι δεν άντεξε τον πόνο». Με άλλα λόγια, ο Περικλής, ως αρχηγός, φαίνεται να έχει τελειώσει.
Ολ’ αυτά συμβαίνουν στη δοκιμαζόμενη Αθήνα του 429 π.Χ. και λίγο καιρό προτού ο λοιμός πάρει και τον ίδιο τον Περικλή. «Ο θάνατος έσωσε τη φήμη του;» αναρωτιέται ο Νούτσι. Ισως. Η διερώτηση που ακολουθεί, όμως, είναι ακόμα πιο σημαντική: «Αραγε, όμως, γιατί τόση απαξίωση για εκείνα τα δάκρυα;». Μήπως δεν είχε μπήξει τα κλάματα ένας ολόκληρος Αχιλλέας όταν έμαθε ότι ο Πάτροκλος σκοτώθηκε από το χέρι του Εκτορα;
«Τότε, γιατί τόση τιμή για τον Αχιλλέα και τόση απαξίωση για τον Περικλή; Τι συνέβη στην Αθήνα του 5ου αιώνα ώστε να λησμονήσει τόσο βίαια ένα μεγαλειώδες παρελθόν;». Την απάντηση, μας λέει ο Νούτσι, θα την έδινε ένας άνδρας «ο οποίος, τη μέρα που ο Περικλής έκλαιγε πάνω στο σώμα του γιου του, δεν είχε ακόμη γεννηθεί. (…) Ενας μικρός που ονομάστηκε Αριστοκλής και στην εφηβεία θα επονομαζόταν Πλάτων» (για τους φαρδείς ώμους του).
Ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Ματέο Νούτσι έχει γράψει μυθιστορήματα (υποψήφια για σημαντικά βραβεία στην Ιταλία), έχει όμως γράψει και δοκίμια για τον Εμπεδοκλή, τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα, έχει επιμεληθεί μια κριτική έκδοση του πλατωνικού «Συμποσίου» – εσχάτως εξέδωσε ένα αφηγηματικό δοκίμιο για τον Χέμινγουεϊ.
«Grace under pressure» έλε-γε ο «Χεμ»· δηλαδή, «μεγαλοπρέπεια υπό το καθεστώς πίεσης». Ο Αμερικανός νομπελίστας πρέπει να είχε κατά νου ταυρομάχους, στρατιώτες στη μάχη – άνδρες που δοκιμάζονται, αλλά δεν πρέπει να δείξουν ότι δοκιμάζονται. (Οι σαμουράι το έλεγαν αλλιώς: «Από μέσα το δέρμα του σκύλου· απ’ έξω το τρίχωμα της τίγρης».) Βέβαια, ο Χέμινγουεϊ τίναξε τα μυαλά του στον αέρα στο τέλος…
Φαίνεται, λοιπόν, πως τον Νούτσι απασχολεί πολύ η ένδειξη της όποιας συναισθηματικής αδυναμίας. Με την έννοια ότι ίσως, εντέλει, να κρύβει μια δύναμη μέσα της. Και καταδύεται στον κόσμο των ομηρικών ηρώων για να διερευνήσει αυτή την πτυχή. Θα τον παρακολουθήσουμε αυτές τις μέρες σε αυτή του την αναζήτηση. Η συνέχεια αύριο.
