Αυτή ήταν η βασική ερώτηση του Νίκου Ζαχαριάδη –διατυπωμένη στη λαϊκότροπη κομματική ιδιόλεκτο– στη 12η ολομέλεια που συγκλήθηκε στο διάστημα 25-27 Ιουνίου 1945 και αφορούσε κυρίως την ήττα στα Δεκεμβριανά. Να διευκρινίσω πως η αρίθμηση των ολομελειών του ΚΚΕ έχει την αφετηρία της στο Συνέδριο που προηγήθηκε. Ετσι, η συγκεκριμένη 12η ολομέλεια αναφέρεται στο 6ο Συνέδριο του Κόμματος που διεξήχθη το 1935, ενώ η 12η ολομέλεια του 1968, στην οποία συνέβη και η διάσπαση του ΚΚΕ, αναφέρεται στο 8ο Συνέδριο που διεξήχθη το 1961 στην Τσεχοσλοβακία.
Τι απάντηση έδωσε ο Ν. Ζαχαριάδης στο ερώτημα που έθεσε ο ίδιος και απασχολούσε τα μέλη και τα στελέχη του Κόμματος; «Αδικα πασχίζουν όσοι ψάχνουν την αιτία σε μικρολάθη και στραβοτιμονιές στο εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα. Τέτοια λάθη είναι αναπόφευκτα σε μια τόσο μεγάλη πλατιά και πρωτότυπη προσπάθεια. Ομως αυτά δεν επηρέασαν την απόλυτα σωστή βασική γραμμή του. Ούτε ο Λίβανος φταίει…
Αναρωτιέται ο Νίκος Ζαχαριάδης: «Μα εμείς δεν κάναμε λάθη; Ερχονται τώρα οι αγριότητες».
Η Αγγλία δεν τίμησε τον λαό μας, που τόσο αίμα έχυσε για αυτήν… και βοήθησε μονάχα τους εσωτερικούς εχθρούς του». Συνεπώς, ο Σιάντος με τον Ιωαννίδη και τον Ζέβγο δεν έκαναν καθοριστικής σημασίας λάθη που οδήγησαν στην ήττα, αλλά αυτή ήταν αποτέλεσμα της επέμβασης των Αγγλων. Ομως στην πολιτική απόφαση της ολομέλειας η Αγγλία χαρακτηρίζεται «μεγάλος φίλος», μαζί φυσικά με τη Σοβιετική Ενωση. Να μην ξεχνάμε πως τον Ιούνιο του 1945 η συμμαχία των νικητών καλά κρατεί και το ΚΚΕ είναι υποχρεωμένο να κινείται επάνω σε αυτήν την κατεύθυνση. Μια αντίφαση που το ακολουθούσε όλη την περίοδο 1941-1945.
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον στη 12η ολομέλεια είναι ο τρόπος που προσέγγισε ο Ν. Ζαχαριάδης τη δραστηριότητα της ΟΠΛΑ και της Πολιτοφυλακής κατά τα Δεκεμβριανά, καθώς και το ζήτημα της ομηρίας. Αναρωτιέται ο Ν. Ζαχαριάδης: «Μα εμείς δεν κάναμε λάθη;». Και λέει: «Ερχονται τώρα οι αγριότητες. Τέτοιες γίνηκαν με τούτη τη διαφορά: α) πολύ πιο πολλές γένηκαν και γίνονται απ’ την αντίδραση…» και β) «φρόντισα κι έψαξα να βρω, μα ούτε μια περίπτωση υπάρχει που να ‘χει δοθεί σαν γραμμή του ΚΚΕ να γίνουν αγριότητες. Ομως αγριότητες έγιναν και τέτοιες έκαναν και μέλη του Κόμματος». Ουσιαστικά με αυτή τη θέση του ο Ν. Ζαχαριάδης δικαιώνει τη συμφωνία της Βάρκιζας, η οποία απάλλαξε την ηγεσία του ΚΚΕ από τα διαπραχθέντα εγκλήματα και άφησε ποινικά ακάλυπτα τα μέλη του Κόμματος. Κατηγορηματικός ο Ζαχαριάδης καταδικάζει τις δολοφονίες του Κορώνη και της Παπαδάκη, ενώ δεν καταδικάζει την ομηρία για λόγους αρχής, αλλά διότι δεν οργανώθηκε πειθαρχημένα.
Με τη 12η ολομέλεια του 1945 αρχίζει η μετακατοχική περίοδος Ζαχαριάδη, η οποία λήγει με την 6η πλατιά ολομέλεια τον Μάρτιο του 1956, που έφερε και την καθαίρεσή του. Αγαπημένο παιδί του Στάλιν, ήταν επόμενο να ακολουθήσει την τύχη του.
