«Tο πιο σοκαριστικό έργο του 19ου αιώνα» χαρακτήρισαν κάποτε το μυθιστόρημα «O κήπος των μαρτυρίων» του Oκτάβιου Mιρμπό (στα ελληνικά είχε κυκλοφορήσει από την Εστία, αλλά σήμερα είναι εξαντλημένο). Γραμμένο το 1899 (στο αποκορύφωμα του σκανδάλου Ντρέιφους στη Γαλλία), διαδραματίζεται σε έναν κινεζικό κήπο φυλακής στην Καντόνα, όπου τα βασανιστήρια ανάγονται σε (κάτι σαν) μορφή τέχνης.
Ο Γιάννης Παρασκευόπουλος στο «Ποιητική του κήπου. Δοκίμιο για τους περίφρακτους τόπους» (εκδ. Ροπή, 2025) εννοείται πως αναφέρεται στο πολυσυζητημένο αυτό έργο του Μιρμπό, τον οποίο εύστοχα χαρακτηρίζει «συγγραφέα ακατάτακτο στην ιστορία της λογοτεχνίας». Δημοσιογράφος και κριτικός των εικαστικών (ένθερμος υποστηρικτής του Σεζάν και του Βαν Γκογκ), είχε ο ίδιος κήπο στα βορειοδυτικά του Παρισιού, στον οποίο σύχναζαν καλλιτέχνες όπως ο Μονέ και ο Ροντέν.
Κατά τον Γ. Παρασκευόπουλο, το Le Jardin des Supplices, όπως είναι ο πρωτότυπος τίτλος στα γαλλικά, είναι ένα μυθιστόρημα που «αντανακαλά ιδέες της εποχής, όπως ο δαρβινισμός. Προσανατολίζεται προς μια κριτική της βίας που βρίσκεται μέσα στην κοινωνία και παραθέτει έναν πίνακα στοιχείων που εντοπίζουν τη βία στον φυσικό κόσμο. Ο κήπος του είναι μια αλληγορία της ανθρώπινης κατάστασης. Στις περιγραφές των λουλουδιών βλέπουμε την ανθρώπινη σκληρότητα και στο άνθος τους μυρίζουμε το αίμα». Πράγματι, οι περιγραφές των λουλουδιών και των λοιπών συμπλεγμάτων φυτών και σωμάτων είναι απίστευτες.
Το μυθιστόρημα είναι σπονδυλωτός εφιάλτης, ωστόσο, υπάρχει ένας κεντρικός άξονας: το ταξίδι του συνεργάτη ενός Γάλλου πολιτικού στην Απω Ανατολή· εκεί γνωρίζει την ψυχικά διαταραγμένη Κλαρά, η οποία τον ξεναγεί σε έναν πανέμορφο κήπο όπου όμως διαπράττονται βασανισμοί ανθρώπων. Η Κλαρά απολαμβάνει το θέαμα και έρχεται σε τόσο δυνατό οργασμό που χάνει τις αισθήσεις της…
Το βιβλίο έγινε κλασικό, αν και σήμερα ανήκει περισσότερο σε αυτήν τη θολή (αλλά δοξασμένη) κατηγορία του cult έργου τέχνης. Η επιδραστικότητά του, πάντως, είναι χαρακτηριστική: δύσκολα θα μπορούσε ο Μιρμπό να φανταστεί ότι εκατό χρόνια αργότερα θα ενέπνεε την ομάδα Bρετανών καλλιτεχνών που το 1990 πήραν το όνομα Torture Garden (ο τίτλος του βιβλίου του Μιρμπό στα αγγλικά).
Οι Torture Garden συνδυάζουν τη fetish αισθητική με την Βody Αrt, το καμπαρέ, το τσίρκο και τη μουσική σκηνή της techno. Oταν το 2006 εμφανίστηκαν στο κλαμπ Underworld, προσκεκλημένοι από τον dj Γιώργο Φακίνο, είχε γίνει το αδιαχώρητο. Το 2007 έκαναν ένα ακόμη πέρασμα από την Αθήνα και το Gagarin 205, στη Λιοσίων. Ο γράφων είχε καλύψει το γεγονός για αυτή εδώ την εφημερίδα και θυμάται ακόμη τις χορευτικές αιωρήσεις της Lucifier: κρεμόταν από το ταβάνι έχοντας έξι γάντζους περασμένους μέσα από το δέρμα της. Και όλη αυτή την ώρα να τραγουδάει ναζιάρικα το «I’ve got you under my skin» του Φρανκ Σινάτρα…
