Οι 14 πρόσφυγες που επέστρεψαν εθελοντικά από τη Γερμανία στην Ελλάδα το τελευταίο διάστημα είναι η αρχή μιας αντίστροφης ροής, που αναμένεται ότι θα αυξηθεί. Κατά την πρόσφατη επίσκεψη του πρωθυπουργού στο Βερολίνο, η αναφορά του νέου Γερμανού καγκελαρίου, Φρίντριχ Μερτς, ήταν σαφής: «Η δευτερογενής μετανάστευση από την Ελλάδα προς τη Γερμανία πρέπει να μειωθεί και πρέπει να αυξηθούν, παράλληλα, οι επανεισδοχές».
Το Βερολίνο έχει διαμηνύσει εδώ και καιρό στην Αθήνα ότι είναι στις προτεραιότητές του η επιστροφή προσφύγων που έφτασαν στη Γερμανία ως δευτερογενείς ροές, έχοντας δηλαδή αναγνωριστεί ως δικαιούχοι πολιτικής προστασίας στην Ελλάδα, που ήταν η χώρα πρώτης εισόδου τους στην Ε.Ε. Οι δευτερογενείς ροές εξελίσσονται σε «αγκάθι» στις διμερείς σχέσεις. Οι γερμανικές υπηρεσίες μετανάστευσης εκτιμούν πως σχεδόν 100.000 πρόσφυγες έφτασαν στη Γερμανία από την Ελλάδα μέσα στην τελευταία πενταετία. Το προσφυγικό – μεταναστευτικό έχει αναβαθμιστεί ως ζήτημα στην εσωτερική πολιτική ατζέντα της Γερμανίας και τα περίπου 2.000 άτομα που έλαβαν το τελευταίο διάστημα επιστολή για εθελοντική επιστροφή στην Ελλάδα είναι μάλλον η αρχή μιας πολιτικής που αποσκοπεί στην αντιστροφή των ροών. Καθοριστική θεωρήθηκε η απόφαση του Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου της Γερμανίας στη Λειψία, το οποίο έκρινε ότι επιτρέπονται οι απελάσεις υγιών, αρτιμελών ανδρών προσφύγων στην Ελλάδα. Η απόφαση ανοίγει τον δρόμο ακόμη και σε αναγκαστικές απελάσεις εάν οι παραινέσεις για εθελοντική επιστροφή δεν αποδώσουν.
Η χώρα μας καλείται να αντιμετωπίσει τη νέα πραγματικότητα, η οποία είναι αποτέλεσμα μιας σημαντικής μετατόπισης σε επίπεδο Ε.Ε. από την προσπάθεια επεξεργασίας και υιοθέτησης κοινής στρατηγικής, στην επικράτηση εθνικών πολιτικών.
Την ίδια στιγμή, οι αυξημένες ροές των τελευταίων μηνών σε νότια Κρήτη και Γαύδο, όπου το πρώτο πεντάμηνο του 2025 έχουν καταγραφεί περισσότερες από 4.500 αφίξεις, δείχνει ότι η πίεση από τις προσφυγικές – μεταναστευτικές ροές δεν πρόκειται να εξαλειφθεί. Απλώς αλλάζουν τα σημεία εισόδου, καθώς τα κυκλώματα παράνομης διακίνησης ανθρώπων προσαρμόζονται στα νέα δεδομένα και στην ενίσχυση των μέτρων στο Ανατολικό Αιγαίο. Η Αθήνα ζητάει σε ευρωπαϊκό επίπεδο ενίσχυση της φύλαξης των εξωτερικών συνόρων. Οσο, όμως, και αν ενταθούν τα μέτρα, οι ροές δεν πρόκειται να μηδενιστούν. Και με τις πολιτικές ισοκατανομής του βάρους των προσφυγικών – μεταναστευτικών ροών να εγκαταλείπονται στην Ε.Ε., οι χώρες πρώτης εισόδου θα κληθούν να διαχειριστούν τη μεγαλύτερη πίεση.
