Οι αναγνώστες που παρακολουθούν τη στήλη από την αρχή της εβδομάδας ίσως να θυμούνται ότι, παρακολουθώντας το «Αγγελοι & σκακιστές. Ο Μπόρχες, ο Χάιζενμπεργκ, ο Καντ & η θεμελιώδης φύση της πραγματικότητας» (μτφρ.: Π. Γεωργίου, εκδ. Πατάκη) του Ουίλιαμ Εγκιντον, αφήσαμε τον νεαρό Μπόρχες μέσα στην ερωτική απογοήτευση. Είχε πάει σε μια εκδήλωση με την αγαπημένη του Νόρα Λάνχε αλλά εκείνη φλέρταρε με έναν άλλο συγγραφέα, τον Ολιβέριο Χιρόνδο – μάλιστα έφυγε μαζί του εκείνη τη νύχτα.
«Οι μήνες που είχαν μεσολαβήσει από την απόρριψη της Νόρα είχαν φέρει στον Τζόρτζι (σ.σ. έτσι αποκαλούσαν τον 27χρονο Μπόρχες φίλοι και γνωστοί) αλλεπάλληλες ταπεινώσεις», γράφει ο Εγκιντον. Αυτό παρότι ο Ολιβέριο είχε εγκαταλείψει τη Νόρα φεύγοντας για την Ευρώπη. Το γεγονός έδωσε φτερά στον Μπόρχες, ο οποίος ήλπιζε να ξανασμίξει με το κορίτσι που τόσο ποθούσε. Αποτέλεσμα; «Οι σχεδόν καθημερινές απόπειρες του Μπόρχες να προσεγγίσει τη Νόρα, οι οποίες αποτέλεσαν υλικό για ένα μυθιστόρημα, το οποίο εξέδωσε η τελευταία μετά από λιγότερο από έναν χρόνο, δεν έφερναν άλλο αποτέλεσμα παρά να του υπενθυμίζουν πόσο αδιάφορη είχε γίνει η πρώην φιλενάδα του απέναντι στον άντρα για τον οποίο κάποτε έγραφε τα πιο φλογερά ποιήματα».
Ο Μπόρχες ζει ένα ερωτικό Βατερλώ – στο οποίο όμως δεν έχει πέσει ακόμα η τελευταία τουφεκιά. «Η Νόρα έδωσε τη χαριστική βολή στον Μπόρχες στα τέλη Απριλίου (σ.σ. του 1926)», γράφει ο Εγκιντον, «δημοσιεύοντας μια κριτική της με τον παγερό τίτλο “Σκέψεις για τον Χόρχε Λουίς Μπόρχες μέσα από κάτι που δεν καταφέρνει ακριβώς να είναι ποίημα”, η οποία αναφερόταν στην πιο πρόσφατη ποιητική συλλογή του».
Ο Μπόρχες βυθίστηκε σε απόγνωση. Η οποία όμως «πήρε φιλοσοφικές διαστάσεις». Πώς; Γυρνώντας στην ίδια τη γλώσσα. Οσο ήταν ερωτευμένος, πίστευε στην «εξομολογητική διαφάνεια της γραφής»· η γλώσσα ήταν «ένα μέσο μεθεκτικής ένωσης δύο ψυχών».
Οχι πια. Η γλώσσα δεν ήταν παρά «ένα ημισφαίριο ψεμάτων και σκιών». Ο Μπόρχες «πίστευε πλέον πως η όποια προοπτική υπέρβασης της εγγενούς αδιαφάνειας των λέξεων δεν ήταν παρά φαντασίωση, καθώς τέτοια δύναμη κατείχαν μόνο οι άγγελοι, ενώ οι “ποτέ άγγελοι”, όπως αποκαλούσε τους ανθρώπους, όντα αμετάκλητα εγκλωβισμένα στη θνητότητά τους, ήταν καταδικασμένοι να τη στερούνται στον αιώνα τον άπαντα».
Οταν πεθαίνει ένας έρωτας, πεθαίνει κι ένα κομμάτι μας μαζί του. Μετά κανένας δεν είναι ίδιος. Με τον θάνατο του έρωτα για τη Νόρα, πέθανε ο ποιητής Μπόρχες και γεννήθηκε ο πεζογράφος και δοκιμιογράφος. Γεννήθηκε έτσι ο συγγραφέας που αργότερα έγινε διάσημος. Κάτι πεθαίνει, κάτι γεννιέται. Από εδώ ξεκίνησε η ισόβια «πάλη» του με την πραγματικότητα: ότι «η εμπειρία της μονιμότητας και της στερεότητας, στον χρόνο και στον χώρο, δεν είναι παρά ψευδαίσθηση».
