Ο Μοσάμπ Αμπού Τόχα κι εγώ γεννηθήκαμε την ίδια χρονιά, το 1992. Μερικές φορές γράφει στίχους στο λάπτοπ, άλλες κρατάει σημειώσεις στο κινητό. Λατρεύει τις βιβλιοθήκες, το διάβασμα και το ποδόσφαιρο. Τα κοινά μας τελειώνουν εδώ. Ο Μοσάμπ Αμπού Τόχα πέρασε σχεδόν όλη του τη ζωή στη Γάζα. Τη Δευτέρα, κι ενώ τα διεθνή δίκτυα μετέδιδαν ότι η Γάζα δεν έχει φαγητό και νερό, ανακοινώθηκε πως ο Μοσάμπ Αμπού Τόχα λαμβάνει το βραβείο Πούλιτζερ για τα γραπτά του στο περιοδικό New Yorker.
Μεταχειριζόμενος μέσα που προσιδιάζουν στο ρεπορτάζ και στην προσωπική μαρτυρία ο ποιητής μεταδίδει τα βάσανα των Παλαιστινίων, σύμφωνα με την επιτροπή. «[…]δεν θέλουμε να φύγουμε» […] «το διαμέρισμά μας στην Beit Lahia, στη βόρεια Γάζα, βρίσκεται στον τρίτο όροφο. Τ’ αδέλφια μου ζουν πάνω από μας, οι γονείς μου στο ισόγειο. Ο πατέρας μου φροντίζει τα κοτόπουλα και τα κουνέλια στον κήπο. Εχω μια βιβλιοθήκη γεμάτη από βιβλία που αγαπώ. Υστερα το Ισραήλ σκορπάει φυλλάδια, μας ειδοποιεί να εκκενώσουμε τη γειτονιά μας, καταλήγουμε σ’ ένα δανεικό διαμέρισμα με δύο κρεβατοκάμαρες στο καμπ προσφύγων της Jabaila. Σύντομα μαθαίνουμε πως το σπίτι μας το ισοπέδωσε μια βόμβα».
[…] «Οταν συζητάμε με τη Μαράμ [σημ.: τη γυναίκα του] εάν θα φύγουμε, ξέρουμε πως η απόφαση δεν αφορά πια μόνον εμάς, αλλά και τα τρία παιδιά μας. Στη Γάζα ένα παιδί δεν είναι όντως παιδί. […] Οι αδελφές μου παρακαλάνε να μείνουμε. Να μην τις εγκαταλείψουμε λέει η Μαράμ. Θέλουμε να μείνουμε για την οικογένειά μας και θέλουμε να φύγουμε για την οικογένειά μας» […] «τα παιδιά μου πρέπει να μορφωθούν, να ταξιδέψουν». Αυτό είναι ένα μικρό μόνον απόσπασμα από ένα λιτό και σπαρακτικό κείμενο του ποιητή στο New Yorker (Perilous Journey Out Of Gaza).
Το 2023 ο Μοσάμπ Αμπού Τόχα πιάστηκε σε σημείο ελέγχου, φυλακίστηκε και βασανίστηκε. Φίλοι του στο εξωτερικό άσκησαν πιέσεις για την απελευθέρωσή του. Ετσι, ο ποιητής κατάφερε να επιστρέψει στην Αμερική, όπου είχε ήδη βρεθεί προηγουμένως ως επισκέπτης λογοτέχνης σε τμήμα συγκριτικής λογοτεχνίας του Χάρβαρντ. Το ένα του παιδί είχε γεννηθεί εκεί. Ο ίδιος, φυσικά, προτιμούσε τη Γάζα («έχω τα βιβλία μου εδώ, τη δουλειά μου όπου διδάσκω αγγλικά, τους φίλους μου που παίζω ποδόσφαιρο»).
Με το διαβατήριο του γιου του γίνεται κάτοχος «θλιβερού προνομίου». Ενα παιδί γεννημένο στις ΗΠΑ αξίζει να ζήσει περισσότερο από τα υπόλοιπα. Σκέφτομαι, λέει, τους εκατοντάδες χιλιάδες Παλαιστινίους, «πολλοί απ’ αυτούς πιο ταλαντούχοι από εμένα» που χάθηκαν στα σημεία ελέγχου (Perilous Journey Out Of Gaza).
«Η εικόνα ενός νεκροταφείου που ολοένα μεγαλώνει έπαιρνε σχήμα στο μυαλό μου» (Requiem For A Refugee Camp, New Yorker). Σ’ αυτόν τον χυλό από πληροφορίες, ανάμεσα στο οπαδιλίκι, το βιντεάκι, το σύνθημα, τα διεθνή συμφέροντα, μεταξύ μίσους και μίσους, η ήσυχη φωνή του (λόγος χωρίς φτιασίδια, καρδιά και βλέμμα ποιητή) σου αφήνει χρόνο να σκεφτείς. Αυτό που θα σκεφτείς διαβάζοντάς τον δεν είναι κάτι που όντως θέλεις να σκέφτεσαι. Ενα χτύπημα στην πόρτα της κατεστραμμένης προσοχής σου.
Το γράψιμό του έχει μέσα τριαντάφυλλα, τσάι και σπιτικά εδέσματα, φυγή στην έρημο, γαστρεντερίτιδα από βρώμικο νερό, γραφειοκρατία, λειψυδρία, πυρετό, κλειστοφοβία, χαλασμένες τουαλέτες, γενέθλια χωρίς γλυκό. Τον φαντάζομαι να γράφει εκτοπισμένος. Το μυαλό του στη Γάζα, το σώμα του στην Αμερική ή στο Κάιρο. Τον βλέπω να συνδέει το λάπτοπ του στην πρίζα, δανεικά γραφεία φίλων του προσφέρουν ησυχία, βραστήρα για το τσάι του. Ψάχνει να σώσει μέσα στις λέξεις ό,τι δεν σώζεται αλλού.
