Τέλη Οκτωβρίου του 1923, ο –λοχίας πλέον– Ιωάννης Μαργαριτόπουλος με τη μονάδα του δέχονται νέα εντολή για «ετοιμασίας προς μάχην». Οπως διαβάζουμε στο «Με μια χαρά. Η στρατιωτική θητεία του Ιωάννη Μαργαριτόπουλου, Μικρά Ασία και Ελλάδα 1921-1924» (επιμ. Δημ. Παναγιωτόπουλου – Αλ. Μακρή, εκδ. Ο Μωβ Σκίουρος): «Δεν ξέρουμε κι εμείς καλά πού πάμε. Ξέρουμε μόνο ότι προοριζόμαστε για την Αικατερίνη αλλά για ποιον σκοπό ούτε ιδέα».
Στην Κατερίνη κάτι καταλαβαίνει. «Μάθαμε λοιπόν ότι έγινε κίνημα κατά της επαναστάσεως και ότι μεταξύ άλλων που κατέλαβον στην Αικατερίνη, η πρώτη μας δουλειά ήταν να συλλάβουμε τους αντεπαναστάτας, πράγμα το οποίο επετύχαμε χάρις στην εξυπνάδα του διοικητού μας, αν όχι στην βλακεία των αντεπαναστατών».
Αμέσως μετά στέλνονται στην Αθήνα «προς καταστολήν του εκεί εκραγέντος κινήματος. (…) Τώρα αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε ότι δεν είναι αστεία από δω και πέρα».
Στην πραγματικότητα, το κίνημα έχει ξεσπάσει στην Πελοπόννησο και η μονάδα του Μαργαριτόπουλου (όχι η μόνη) στέλνεται στην Ελευσίνα και στη Μάνδρα για να αποκρούσει τους αντεπαναστάτες που έρχονται από κει. Αλλά πλέον οι στρατιώτες δεν αισθάνονται καθόλου καλά που αναμένεται να βάλλουν κατά άλλων Ελλήνων: «Οχι, δε θα ρίξουμε κατά των αδελφών μας. Αν οι γαλονάδες θέλουν γαλόνια δε θα τους τα δώσουμε μεις σκοτώνοντας τ’ αδέρφια μας».
Οι περισσότεροι νομίζουμε ότι μετά την Καταστροφή του 1922 και την εκτέλεση των Εξι επήλθε μια κάποια ηρεμία στη χώρα, σε στρατιωτικό επίπεδο έστω. Αλλά όχι· το βιβλίο του Μαργαριτόπουλου είναι μια ανέλπιστη πρωτογενής πηγή της ατμόσφαιρας που επικρατεί στη χώρα το 1923-24.
Δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς όμως· η απώλεια της Μικράς Ασίας, έτσι όπως ήρθε, δεν θα μπορούσε παρά να έχει «απόνερα» σε βάθος χρόνου. Βεβαίως, οι εμφύλιες συγκρούσεις δεν θα λάβουν διαστάσεις δραματικές, καθώς το αντεπαναστατικό κίνημα κατά των Πλαστήρα – Γονατά – Πάγκαλου θα κατασταλεί μάλλον εύκολα.
Αρχές του 1924, πάντως, ο Μαργαριτόπουλος επιβιβάζεται σε τρένο μαζί με τη μονάδα του. «Είναι η εκατοστή αυτή μετακίνησις», γράφει, «το εκατοστό μαρτύριο». Τα πράγματα όμως θα γίνουν πολύ πιο σοβαρά για εκείνον όταν κατηγορηθεί ότι έλαβε 40.000 δραχμές από ομάδα απόστρατων βασιλικών αξιωματικών προκειμένου να προπαγανδίσει υπέρ της καταψήφισης της δημοκρατίας στο δημοψήφισμα εκείνης της περιόδου. Θα πέσει «στα μαλακά», αλλά θα κατηγορηθεί εκ νέου αργότερα ότι λόγω μη απόλυσης της σειράς του συμμετείχε σε κίνημα «μετά των συνηλίκων των άλλων όπλων».
Αυτή τη φορά θα φτάσει έως τα κελιά του Γεντί Κουλέ. Αλλά για την κατάληξη και αυτής της περιπέτειας, όσοι ενδιαφέρονται ας διαβάσουν το βιβλίο, αυτή τη μοναδική μαρτυρία που ήρθε πρόσφατα στο φως και αποκαλύπτει πτυχές ελάχιστα γνωστές πέρα από τον κλειστό κύκλο των ιστορικών εκείνης της περιόδου.
