«Δωδεκάχρονος τραυματίστηκε σοβαρά όταν έπεσε από μπαλκόνι στην προσπάθεια να διαρρήξει σπίτι στην Πάτρα». Το συμβάν έγινε αμέσως κορυφή ενός υποτιμημένου παγόβουνου. Ανασύρθηκαν όλα τα σχετικά συμβάντα. «Ανήλικοι έγδυναν καταστήματα, σπίτια, αυτοκίνητα», «λήστευαν πεζούς και μποτιλιαρισμένους οδηγούς», «άρπαζαν αλυσίδες από τον λαιμό περαστικών»… Εάν χθες στον πυρήνα του πολυσυζητημένου ζητήματος της βίας των ανηλίκων ήταν οι ακραίοι εκφοβισμοί και ξυλοδαρμοί εφήβων από συνομηλίκους τους, σήμερα είναι οι ληστείες, οι κλοπές και οι διαρρήξεις, οι οποίες, αν και αριθμητικά πάντα περισσότερες, βρίσκονταν στη σκιά ως λιγότερο σκανδαλιστικές από τα σκοτεινά βάθη της άγουρης βαναυσότητας.
Δεν αλλάζουν δραματικά, τα τελευταία χρόνια, τα στατιστικά δεδομένα· την κοινωνία καθηλώνει η αγριότητα των πράξεων ή η παραδοξότητα των συμβάντων. Ολα, γρονθοκοπήματα, μαχαιρώματα, αρπαγές κινητών, τσαντών, χρήση ή προώθηση ουσιών ανακυκλώνονται αυξομειούμενα εκεί όπου υπάρχει ισχνή ενήλικη εποπτεία και ισχυρά δίκτυα ομάδων με αντικοινωνική συμπεριφορά.
Φέτος, μια διακριτή αύξηση των ληστειών, κλοπών και διαρρήξεων που διαπράττονται από ανηλίκους, εδώ, αλλά και στη Σουηδία, στην Ολλανδία, στη Γερμανία, αναθέρμανε τη συζήτηση για τα 11χρονα ή τα 13χρονα που μπουκάρουν σε σχετικά απροφύλακτα σπίτια και μαγαζιά χωρίς σχέδιο, για να κλέψουν οτιδήποτε. Ή για τα 14χρονα που εντάσσονται σε συμμορίες. Για τα παιδιά που έχουν μεγαλώσει σε ένα ασταθές ή βίαιο περιβάλλον, δεν έχουν μάθει να πειθαρχούν και ψυχαγωγούνται με την άρνηση όλων των κανόνων. Για τους εριστικούς εφήβους που κυνηγούν την προσοχή των άλλων και ενηλικιώνονται μέσω των παράνομων πράξεων και της καθυπόταξης των συνομηλίκων. Η απουσία θετικών προτύπων, οι ασθενείς ή ανύπαρκτοι δεσμοί με την οικογένεια και το στενό περιβάλλον αφήνουν σε μυριάδες ένα κενό που έρχονται να καλύψουν οι παρέες και οι διαδικτυακοί θάλαμοι, κυρίαρχοι διανομείς αναγνώρισης και συγκινήσεων.
Πάντα το έγκλημα συνδεόταν με τις μεγάλες κοινωνικές ανισότητες και τις μικρές κοινωνικές ανταμοιβές, που τρέφουν τη δυσαρέσκεια και πυροδοτούν συγκρούσεις. Πλέον όχι μόνον. Συνδέεται και με τις καλπάζουσες αβεβαιότητες, τις φθαρμένες κοινωνικές αξίες, τη μικρή εμπιστοσύνη στα κρατούντα συστήματα, το ξεθεμελίωμα των κοινών ταυτοτήτων. Ατομικισμός, κυνισμός, μηδενισμός. Οι ανήλικοι, ιδίως εκείνοι με τα μικρότερα αντίβαρα, απλώς αντιγράφουν.
