«Οι Κομιτατζήδες κι εδώ δεν μας αφήνουν ήσυχους», διαβάζουμε στο «Με μια χαρά. Η στρατιωτική θητεία του Ιωάννη Μαργαριτόπουλου, Μικρά Ασία και Ελλάδα 1921-1924» (επιμ. Δημ. Παναγιωτόπουλου – Αλ. Μακρή, εκδ. Ο Μωβ Σκίουρος). Η μαρτυρία, φυσικά, είναι του ίδιου του Μαργαριτόπουλου.
Βρισκόμαστε στο καλοκαίρι του 1923· έχει εγκαταλειφθεί η σκέψη για προέλαση του στρατού στην Ανατολική Θράκη και η στρατιωτική μονάδα του Μαργαριτόπουλου βρίσκεται στην περιοχή του Εβρου. Εκεί είναι που τους παρενοχλούν οι κομιτατζήδες. «Δεν περνά βραδυά χωρίς να μας κάμουν αιφνιδιασμό», συνεχίζει ο αφηγητής. «Μόνο που περιορίζονται να ρίχνουν μερικές τουφεκιές από τα γύρω μας υψώματα και έπειτα δρόμο».
Ως εδώ, τίποτα το τρομερό. Ομως δεν είναι ακριβώς έτσι, όπως εξηγεί ο Μαργαριτόπουλος, για τους Ελληνες στρατιώτες, «που διά διάφορους λόγους ήσαν αναγκασμένοι να βαδίζουν τη νύχτα».
Ενας από αυτούς ήταν ο δεκανέας Θανάσης Αθανασίου «από την Αγυιά. Γυρίζοντας νύχτα μια βραδυά από το Δερβέν τον κτύπησαν στο δρόμο οι κομιτατζήδες και τον βρήκαμε την άλλη μέρα χωμένον μέσα στα πλατάνια με δύο σφαίρες στο κεφάλι και με τρεις μαχαιργιές στα στήθια. Και ήταν τόσο καλό παιδί! Και επρόκειτο να απολυθή σε λίγες μέρες γιατί ήταν της κλάσεως του 1920. Αλλά ήταν γραφτό του να μείνη στα αγριοχώργια της Θράκης, αφού γλίτωσε με τόσους κινδύνους της Μ. Ασίας. Την άλλη μέρα κάναμε την κηδεία του την οποία ηκολούθησε όλο το σύνταγμα με τις σάλπιγγές του».
Στην κηδεία του κληρωτού επικρατεί οδυρμός από τους συναδέλφους του, οι οποίοι φροντίζουν να φτιάξουν στεφάνια από αγριολούλουδα, ενώ «μερικά αποχαιρετιστήρια και συγκινητικά λόγια» τού αφιερώνει ο διοικητής συνταγματάρχης Παπαδιαμαντόπουλος. Λίγες ημέρες αργότερα, οι συνάδελφοι του Αθανασίου συνοδεύουν τον πατέρα του στο μνήμα του γιου του. «Για να δη μόνο το μέρος που ησύχαζε ο γυιος του, ξεκίνησε από τη Θεσσαλία και ήρθε στη Θράκη. Καημένε πατέρα!».
Η γνωστή ιστορία: ένας κληρωτός, ένας απλός φαντάρος, επιζεί των φονικών μαχών στη Μικρά Ασία για να χαθεί κάπου μέσα στην ίδια του τη χώρα σε καιρό ειρήνης υποτίθεται.
Ο Μαργαριτόπουλος δεν γνωρίζει ότι καθαρογράφοντας το 1937-38 το πολεμικό του ημερολόγιο (το οποίο «ξεθάφτηκε» και εκδόθηκε πολύ πρόσφατα), διασώζει από τη λήθη έναν ασήμαντο, ξεχασμένο στρατιώτη που δεν έπεσε «ένδοξα μαχόμενος» αλλά σε ένα αδιάφορο «επεισόδιο» στον Εβρο λίγες ημέρες προτού απολυθεί – δηλαδή, λίγο πριν από τις 31 Ιουλίου του 1923, οπότε και απολύθηκαν οι κλάσεις του 1919 και 1920.
Ο Μαργαριτόπουλος παραμένει στρατευμένος και ζει μέσα από το στράτευμα τις πολιτικές και κοινωνικές αναταραχές που ξεσπούν στη χώρα μετά το 1922. Θα κλείσουμε με αυτό το κεφάλαιο αύριο.
