Η Αθήνα είναι γεμάτη εγκαταλελειμμένα κτίρια. Παλιές βιοτεχνίες, ξεχασμένα εργοστάσια, αποσαθρωμένοι σκελετοί από μπετόν, αιώνια γιαπιά, ξενοδοχεία της δεκαετίας του ’70 με ξεχαρβαλωμένες τέντες, διατηρητέα που θέλουν εκατομμύρια ευρώ το καθένα για να σταθούν ξανά στα πόδια τους.
Σε αυτόν τον ωκεανό από τσιμέντο συμβαίνουν δύο παράδοξα. Πρώτον, ερχόμαστε και χτίζουμε ό,τι δεν είχε χτιστεί μέχρι σήμερα ή γκρεμίζοντας ταπεινότερες κατασκευές με μικρούς κήπους και αυλές. Δεύτερον, αντιμετωπίζουμε στεγαστική κρίση. Δηλαδή, αυτός ο εξαντλητικά οικοδομημένος μητροπολιτικός χώρος δεν είναι ικανός να στεγάσει τους ίδιους τους κατοίκους του. Μοιάζει με κακό αστείο.
Φυσικά το θέμα της στέγης δεν είναι αποκλειστικά δικό μας. Ποιος «μικρομεσαίος» μπορεί να διανοηθεί να μείνει στο κέντρο του Λονδίνου, του Παρισιού, της Μαδρίτης ή της Στοκχόλμης. Ο τοπικός πληθυσμός συνωθείται «εκτός» των τειχών, με την ελπίδα να υπάρχει ικανοποιητική συγκοινωνιακή σύνδεση με το κέντρο, που συνήθως απολαμβάνουν οι εύποροι και οι πελάτες των πεντάστερων ξενοδοχείων.
Πιστεύαμε ότι τα υψηλά ποσοστά ιδιοκατοίκησης θα μας προστατεύουν στο διηνεκές. Μήπως ήρθε η ώρα να σκεφτούμε σοβαρά την κοινωνική κατοικία;
Στην Αθήνα, ωστόσο, έχουμε ένα εργαλείο λιγότερο. Δεν διαθέτουμε κοινωνική κατοικία και ούτε προβλέπεται να αποκτήσουμε τα επόμενα λίγα χρόνια. Για να είμαστε ακριβείς, έχουμε κοινωνική κατοικία του περασμένου αιώνα, συγκροτήματα κατοικιών που κατασκευάστηκαν τις δύο πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες κυρίως από φορείς του Δημοσίου όπως ο Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας και σχεδιάστηκαν από σημαντικούς αρχιτέκτονες όπως η Ελλη Βασιλικιώτη και ο Αρης Κωνσταντινίδης: στη Νέα Φιλαδέλφεια, στον οικισμό του Αγιου Σώστη, στο Αιγάλεω, στα Πετράλωνα (Ασύρματος).
Οι σποραδικές αυτές απόπειρες συγκρότησης ενός ελληνικού υποδείγματος κοινωνικής στεγαστικής πολιτικής δεν στάθηκαν ικανές να «χτίσουν» μια αντίστοιχη κουλτούρα και όπως είναι γνωστό ο Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας καταργήθηκε το 2012 εν μέσω μνημονιακής καταιγίδας.
Πιστεύαμε ότι τα υψηλά ποσοστά ιδιοκατοίκησης θα μας προστατεύουν στο διηνεκές. Με αποτέλεσμα να βρεθούμε ξυπόλυτοι στα αγκάθια. Χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η Πορτογαλία αξιοποιούν πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και κατασκευάζουν χιλιάδες κοινωνικές κατοικίες. Κι εμείς; Μόλις αρχίσαμε να ψελλίζουμε τον όρο, ενώ σε ανύποπτο χρόνο είχε εξαγγελθεί η μετατροπή των οκτώ προσφυγικών πολυκατοικιών της λεωφόρου Αλεξάνδρας σε διαμερίσματα που θα μπορούσαν να παραχωρηθούν σε νέα ζευγάρια και οικογένειες με ευνοϊκούς όρους.
Και όμως. Χιλιάδες κτίρια σε όλη την Αθήνα σαπίζουν βουλιαγμένα στην εγκατάλειψη. Δεν θα μπορούσαν να χαρτογραφηθούν και όσα πληρούν τις βασικές προϋποθέσεις να ενταχθούν σε ένα πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας; Οπως μας διδάσκουν διαδοχικοί γύροι επιδοματικών πολιτικών, τόσο από τα δεξιά όσο και από τα αριστερά, λεφτά υπάρχουν.
