Πρόσφατα, σε γυμνάσιο της Αθήνας, τρεις μαθητές πείραζαν συμμαθητή τους και έφτασαν στο σημείο να κάνουν μια χαρακιά στο μπουφάν του. Το θύμα δεν αντέδρασε, δεν ανέφερε το περιστατικό, φοβούμενο τα χειρότερα. Βέβαια, όλοι αργά ή γρήγορα μαθαίνουν τέτοια επεισόδια, είναι μικρή η κοινότητα της τάξης. Πώς αντιδρούν οι υπόλοιποι μαθητές, που γνωρίζουν; Και τι κάνει το σχολείο;
Μπορεί κάποιος να θεωρήσει πως ένα σκίσιμο σε ένα μπουφάν είναι «μικρής σημασίας» πράξη, μπροστά στα όσα ακούγονται, σχεδόν καθημερινά, για βία μεταξύ των ανηλίκων. Δεν είναι όμως έτσι. Το κακό πρέπει να ξεριζώνεται από νωρίς.
Τα συναρμόδια υπουργεία έχουν οργανώσει πλατφόρμα για την υποβολή καταγγελιών για περιστατικά μπούλινγκ, τις οποίες αξιολογούν οι εκπαιδευτικοί και τα αρμόδια στελέχη. Μάλιστα, αναμένεται η επίσημη παρουσίαση από την κυβέρνηση της «Εθνικής στρατηγικής για τη βία και την παραβατικότητα ανηλίκων» – η «Κ» παρουσίασε τα βασικά σημεία του πορίσματος της επιστημονικής επιτροπής στις 10/11/2024.
Ωστόσο, ο ρόλος των μαθητών είναι ιδιαίτερα σημαντικός, αφού μπορούν να αντιληφθούν εν τη γενέσει τους κακοποιητικές συμπεριφορές, με λεκτική ή σωματική βία κατά συμμαθητή τους. Οπως αναφέρθηκε σε πρόσφατο σεμινάριο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, το οποίο παρακολούθησαν 500 εκπαιδευτικοί, φθάνουμε στο κρίσιμο ερώτημα: Είναι δόκιμο οι μαθητές να «καρφώσουν» έναν συμμαθητή τους; Και εάν ναι, πόσο εύκολο είναι όταν ο μαθητής κινδυνεύει να στοχοποιηθεί ως «καρφί»;
Οι απαντήσεις απαιτούν συναντίληψη, δηλαδή εκπαιδευτικοί, μαθητές και γονείς να συμφωνήσουν στο «τι είναι τι» στο πλαίσιο μιας κακοποιητικής συμπεριφοράς. Η αναφορά ενός περιστατικού είναι δημοκρατικό δικαίωμα, δεν είναι «κάρφωμα». Διότι, π.χ. στην περίπτωση του περιστατικού στο γυμνάσιο, οι γονείς έχουν δώσει χρήματα για το μπουφάν του παιδιού. Και αυτή η διαφορά πρέπει να γίνει σαφής σε όλους.
Σε σχολεία του εξωτερικού υπάρχει το «κουτί παραπόνων», όπου μαθητές ανωνύμως κάνουν αναφορές. Οι περισσότερες αποδεικνύονται ανυπόστατες. «Μία» όμως είναι βάσιμη και σοβαρή. Στα ελληνικά σχολεία μια τέτοια πρακτική απουσιάζει. Οι καταγγελίες περνούν μέσα σε πλατφόρμες, με συγκεκριμένα πρωτόκολλα διαχείρισής τους.
Εχουν την αξία τους, αλλά αυτό που «χάνουν» είναι ο άμεσος διάλογος που μπορεί να γίνει μέσα στην τάξη για όσα ενοχλούν τους μαθητές στη συμπεριφορά των συμμαθητών τους. Ισως υπάρξει αμηχανία στην αρχή, ωστόσο στο τέλος θα υπερισχύσει η ουσία.
