Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι συνυφασμένη με τις νεκρώσιμες ακολουθίες. Ρέκβιεμ έγραψαν πολλοί συνθέτες, Ιστορία όμως έγραψαν τα έργα των Μότσαρτ, Κερουμπίνι (έχει δύο στο ενεργητικό του), Μπραμς, Βέρντι, Φορέ κ.ά.
Ωστόσο, υπάρχει ένα ακόμα Ρέκβιεμ που πέρασε στην Ιστορία και είναι του 19ου αιώνα: η «Μεγάλη Ακολουθία των Νεκρών» Εργο 5 (Grande Messe des morts) που συνέθεσε ο Γάλλος μουσουργός Εκτόρ Μπερλιόζ (1803-1869), στα 33 του.
Το χρονικό της σύνθεσης του Ρέκβιεμ του Μότσαρτ το 1791 έχει κάτι μυθιστορηματικό: Ο κορυφαίος συνθέτης το έγραψε ετοιμοθάνατος, αποδεχόμενος την ανάθεση ενός άγνωστου κυρίου (που σκόπευε να το κλέψει…). Στον Μπερλιόζ δεν έχουμε τέτοια δράματα. Ανάθεση ήταν και σε αυτόν, από τη γαλλική κυβέρνηση, για τους πεσόντες της Επανάστασης του 1830. Δεν έχει καμία ίντριγκα εδώ, πέρα από την υπονόμευση του κύκλου του γηραιού Κερουμπίνι, ο οποίος είδε έναν νεαρό να «χώνεται» στις δουλειές του.
Ο Μπερλιόζ έχει καταγράψει την ιστορία στα «Απομνημονεύματά» του (The Memoirs of Hector Berlioz, Everyman Library, 1912, 1969): χρειάστηκε να παρέμβει στην πρεμιέρα (Παρίσι, 5 Νοεμβρίου 1837). Ο μαέστρος παράτησε την ορχήστρα για να σνιφάρει καπνό(!) οπότε ο συνθέτης ανέβηκε στο πόντιουμ. Το αποτέλεσμα ήταν η συναυλία να γνωρίσει «απόλυτη επιτυχία». Οπως γράφει ο ίδιος, οποιοδήποτε άλλο αποτέλεσμα για έναν ανερχόμενο συνθέτη θα ήταν καταστροφικό.
Ο Μπερλιόζ ήταν πληθωρικός, υπερβολικός, παθιασμένος. Το Ρέκβιεμ αντανακλά αυτά τα στοιχεία. Οι μουσικόφιλοι γνωρίζουν καλά πως η υπερβολή του Μπερλιόζ είχε να κάνει και με τις φαραωνικές ορχήστρες και χορωδίες. Το Ρέκβιεμ είναι ακριβώς αυτό. Ο Μπερλιόζ βρίσκεται στον αντίποδα του λιτού Φορέ.
Το έργο δεν έχει τον οπερατικό χαρακτήρα του αντίστοιχου αριστουργήματος του Βέρντι, αλλά είναι ένα συμφωνικό και χορωδιακό έπος: τα χάλκινα, τα κρουστά και η χορωδία αναγγέλλουν τη Δευτέρα Παρουσία με τρόπο εκκωφαντικό στα μέρη Dies Irae και Tuba Mirum. Σπαρακτικό είναι και το Lacrymosa, μέρος του Ρέκβιεμ απόλυτα ταυτισμένο, κατά τα άλλα, με το αντίστοιχο του Μότσαρτ.
Εκεί όμως που κυρίως το έργο του Μπερλιόζ απογειώνεται είναι στο γαλήνιο, θρηνητικό, μα και αιθέριο, νανουριστικό Sanctus: το βασικό, γλυκύτατο (μα διόλου γλυκερό) θέμα τραβάει πάνω του ο τενόρος που εναλλάσσεται με μια δοξαστική φούγκα της χορωδίας η οποία ψάλλει το Gloria in Exccelsis (Δόξα εν υψίστοις).
Ο θάνατος είναι φοβερός, μας λέει ο Μπερλιόζ, αφανίζει το σώμα και σπαράζει την ψυχή. Με το Sanctus αντισταθμίζει τον τρόμο με την ενατένιση και τη γαλήνη· μια σταγόνα ο άνθρωπος, που, πεθαίνοντας, επιστρέφει στον ωκεανό απ’ τον οποίο αποκόπηκε, όπως λένε οι βουδιστές.
