Την Παρασκευή 15 Νοεμβρίου 2024, μεταξύ 11.52 και 12.06, για ακριβώς 14 λεπτά, η ζωή σταμάτησε στo Νόβι Σαντ της Σερβίας. Ηταν η πρώτη από μια σειρά σιωπών προς τιμήν των νεκρών μετά την κατάρρευση του εξωτερικού στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό. Το στέγαστρο είχε μόλις ανακαινιστεί. Δεκατέσσερις άνθρωποι πέθαναν ακαριαία και ο δέκατος πέμπτος λίγες ημέρες αργότερα.
Πώς πενθεί μια πόλη τους δικούς της; «Οταν σταμάτησες να αναπνέεις, μαζευτήκαμε ξανά», γράφει η Αμερικανίδα Ρόζα Αλκαλά στο ποίημά της «Last Rites» (Υστατες τελετές). Στο κέντρο του Νόβι Σαντ, στον πεζόδρομο απέναντι από το δημαρχείο, έχουν τοποθετηθεί φωτογραφίες των νεκρών, τα κεριά λιώνουν και αντικαθίστανται από καινούργια. Ωστόσο η ημέρα της δικής μας ολιγοήμερης επίσκεψης στο Νόβι Σαντ είναι ηλιόλουστη και η περίσταση χαρμόσυνη – ένα διεθνές φεστιβάλ χορού. Είναι Σάββατο του Λαζάρου, τα παιδιά φορούν στο κεφάλι πλεγμένα στεφάνια και κρεμούν στον λαιμό τους μια χρωματιστή κορδέλα με καμπανάκι που υπενθυμίζει με τον ήχο του ότι ο Λάζαρος επέστρεψε και φέτος από τον θάνατο.
Αύριο συμπληρώνονται ακριβώς πέντε μήνες διαδηλώσεων κατά της κρατικής διαφθοράς και το πιο πιθανό είναι πως η επέτειος του δυστυχήματος θα τιμηθεί με νέες κινητοποιήσεις, ανάλογες με τη μεγάλη πορεία των φοιτητών τον Μάρτιο. Στο μεταξύ, οι νεκροί του σιδηροδρομικού σταθμού έχουν γίνει δεκαέξι και λίγο μετά την ανακοίνωση του θανάτου του εφήβου που νοσηλευόταν σε κρίσιμη κατάσταση, μια μαύρη σημαία υψώθηκε πάνω από το κτίριο του λυκείου του στο Νόβι Σαντ.
Πώς πενθεί μια πόλη τα παιδιά της; Αυτό το Σάββατο του Λαζάρου, που εμείς περπατάμε στη τουριστική καρδιά του Νόβι Σαντ, έξω από τις εκκλησίες οι πιστοί ανάβουν κεριά. Η ξεναγός μας είναι λίγο πάνω από τα τριάντα. Τι θυμάται από τους βομβαρδισμούς της Σερβίας το 1999; Η μητέρα της είχε διαρκώς ανοιχτή την τηλεόραση για να βλέπει κινούμενα σχέδια. Επιαναν μόνο ξένα κανάλια κι έτσι άρχισε να μαθαίνει αγγλικά.
Την ίδια ημέρα, Σάββατο του Λαζάρου μεσημέρι, στο ξενοδοχείο πολυεθνικής αλυσίδας, οι νεαροί ιδιοκτήτες γιορτάζουν τη βάφτιση του παιδιού τους. Οι σωματοφύλακες παρακολουθούν άγρυπνα τους εισερχόμενους. Το βράδυ, οι ανθοδέσμες βγαίνουν από την αίθουσα με το καρότσι των αποσκευών. Λουλούδια και έξω από τον σιδηροδρομικό σταθμό, πατημένα και κακοπαθημένα, αλλά επιμόνως παρόντα. Ο τόπος φυλάσσεται από την αστυνομία και απαγορεύεται να πλησιάσουμε.
