Στη δίνη της γεωπολιτικής συζήτησης που έχει ανακινήσει με τρόπο θυελλώδη η νέα αμερικανική εξωτερική πολιτική, ο δημόσιος διάλογος έχει περιοριστεί στον ρόλο που διαδραματίζουν «ως δρώντα» τα κράτη. Και ώς ένα βαθμό κάτι τέτοιο είναι λογικό, καθώς αυτά είναι οι βασικοί παίκτες στη διεθνή σκακιέρα. Ωστόσο, όσο οι μήνες προχωρούν και η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ ξεδιπλώνει τις πρωτοβουλίες της, προκύπτουν σταδιακά οι εγγενείς αδυναμίες που χαρακτηρίζουν την προσπάθεια των Αμερικανών να ανοίξουν έναν ευθύ και σκληρό ανταγωνισμό με την Κίνα και, βεβαίως, της Ευρώπης, να μην είναι σκορποχώρι σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο.
Υστερα από 80 χρόνια μεταπολεμικής ευημερίας και ραγδαίας ανόδου του βιοτικού επιπέδου –παρά τις προφανείς ανισότητες που υπάρχουν μεταξύ αλλά και στο εσωτερικό των χωρών– οι δυτικές κοινωνίες είχαν ως φιλοσοφική πυξίδα τους την ανάπτυξη του ατόμου. Περιττό να ειπωθεί ότι μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και την αναπόφευκτη, όπως αποδείχθηκε, διάλυση της σοβιετικής αυτοκρατορίας, ο δυτικός κόσμος έμεινε χωρίς αντίπαλο και, κυρίως, δίχως κάποιο συλλογικό όραμα.
Τα κράτη –οι Ηνωμένες Πολιτείες εν προκειμένω– έχουν ως στρατηγικό αντίπαλο την Κίνα. Κράτη με αυτοκρατορικά χαρακτηριστικά, όπως οι ΗΠΑ, έχουν τις δυνατότητες να κινητοποιήσουν με διάφορους τρόπους τους πολίτες τους, αν και τα εμπόδια έχουν ήδη αρχίσει να φαίνονται.
Οι Ευρωπαίοι δύσκολα θα βρουν έναν συλλογικό στόχο να θέσουν, ένα συλλογικό όραμα να υπερασπιστούν. Εμείς αντιμετωπίζουμε ως στρατηγική απειλή για την Ευρώπη την Τουρκία, ενώ οι σύμμαχοί μας Πολωνοί βλέπουν έτσι τη Ρωσία. Στον πυρήνα της Ευρώπης, Γαλλία και Γερμανία έχουν αρκετά διαφορετικές αντιλήψεις. Από την άλλη, το Ηνωμένο Βασίλειο, χωρίς καμία απολύτως πραγματικά πολιτική κατεύθυνση, ακόμη δεν έχει συνέλθει από τη ζάλη που προκάλεσε το Brexit.
Στον αντίποδα η Κίνα, πέρα από την οικονομική και τεχνολογική ανάπτυξή της (η ιστορία του DeepSeek δείχνει πόσο επισφαλές είναι το αμερικανικό προβάδισμα στην τεχνητή νοημοσύνη), διαθέτει κάποια στοιχεία συνοχής που αυτή τη στιγμή δεν απαντούν στη Δύση. Ο συλλογικός στόχος της Κίνας είναι ευκρινής. Η παγκόσμια οικονομική ηγεμονία, με ό,τι άλλο αυτή συνοδεύεται και, βεβαίως, η υλοποίηση μιας πολιτικής που επισήμως αναγνωρίζουν όλα τα κράτη του κόσμου: η Μία Κίνα. Δηλαδή, η επανασύνδεση της Ταϊβάν με τον εθνικό κορμό. Προφανώς σε όλα αυτά χωρούν και οι ατομικές φιλοδοξίες. Αλλά το συλλογικό φαίνεται να υπερτερεί. Μπορεί η Ευρώπη γενικότερα να βρει κάποια κοινά σημεία ή παραμένει εγκλωβισμένη στον ψευδεπίγραφο και ανειλικρινή στόχο διαιώνισης μιας ευημερίας που –ούτως ή άλλως– είναι ήδη ραγισμένη;
