Κλείνουμε το κεφάλαιο που ανοίξαμε αυτή την εβδομάδα με το βιβλίο «Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ. Οι βασικές αρχές» (μτφρ.: Νίκος Βουλαλάς, εκδ. Πεδίο) της Ρουθ Ουίλιαμς.
Αμφιλεγόμενη προσωπικότητα ο Γιουνγκ. Οι φροϊδικοί ψυχαναλυτές τον απορρίπτουν περίπου για τους ίδιους λόγους για τους οποίους αποξενώθηκε με τον Φρόιντ: την έμφαση του Γιουνγκ σε ζητήματα που έχουμε συνηθίσει να αποκαλούμε (και να απαξιώνουμε) ως «παραψυχολογικά». Η αλήθεια είναι ότι ο Γιουνγκ έπαιρνε συχνά μέρος σε παραφυσικές συνεδρίες παραμένοντας ανοιχτός στην όποια ερμηνεία των φαινομένων αυτών.
Περίπου για τους ίδιους λόγους αγάπησαν τον Γιουνγκ οι χίπις της δεκαετίας του ’60 αλλά και οι θιασώτες του New Age μυστικισμού.
Ο Γιουνγκ ήταν αμφιλεγόμενος για έναν ακόμα λόγο: για τη σχέση του με τον ναζισμό, η οποία ήταν τουλάχιστον αντιφατική. Οι ίδιοι οι ναζί τον είδαν με συμπάθεια, σε αντιδιαστολή με τον Εβραίο Φρόιντ. Ωστόσο, το 1939 είχε παραιτηθεί από κάθε αξίωμα και διέκοψε κάθε σχέση με τους ναζί. Κατά τη διάρκεια του πολέμου βρισκόταν σε συνεργασία με τους Συμμάχους δίνοντας πληροφορίες και ερμηνεύοντας ψυχολογικά τον χαρακτήρα του Χίτλερ σε αυτούς.
Ο Γιουνγκ άφησε πίσω του μια σειρά από έννοιες-κλειδιά της σκέψης του, με τις οποίες επηρέασε μεγάλο μέρος του ψυχαναλυτικού πεδίου. Χθες ασχοληθήκαμε με μόλις μία από αυτές, τη συγχρονικότητα, έννοια που αφορά τα «αναιτιολόγητα συμπίπτοντα φαινόμενα που συνδέονται με κάποιο νόημα» – με άλλα λόγια: δεν υπάρχουν συμπτώσεις, τίποτα δεν είναι τυχαίο. Οι βασικές αρχές της έχουν ρίζες στη νέα Φυσική του 20ού αιώνα μα και, από μια άλλη σκοπιά, στην παραψυχολογία, καθώς και στη θρησκεία: για πολλούς, η θεωρία υποδηλώνει την παλαιά ιδέα του Ευφυούς Σχεδιασμού (της ύπαρξης του Θεού στην ουσία).
Αλλά, όπως διαβάζουμε στο κατατοπιστικό βιβλίο της Ουίλιαμς (ιδανικό ως οδηγός για όποιον τυχόν ενδιαφέρεται για τη συνολική σκέψη του Γιουνγκ), η συγχρονικότητα δεν είναι αυτό, αλλά «μια ένδειξη ότι το σύμπαν διαπερνάται από τον ψυχισμό, όπως από τον χώρο, τον χρόνο και την ύλη».
Ολα συνδέονται, αδιόρατα, ανεπαίσθητα, αλλά, στο βάθος, όλα, όλοι είναι συνδεδεμένοι μεταξύ τους, δείχνει να μας λέει ο Γιουνγκ. Οι επιρροές από τη φιλοσοφία της Ανατολής είναι σαφείς και στη σημερινή μας εποχή η ιδέα αυτή μοιάζει να έχει μιαν ιδιότυπη ισχύ. Ο νους πάει αβίαστα στον παγκόσμιο ψηφιακό ιστό, αλλά αυτό μπορεί εύκολα να τεθεί σε αμφισβήτηση δεδομένου ότι το Διαδίκτυο επιβεβαιώνει αποξενώσεις και ρήξεις παρά συνδέσεις. Ομως η ιδέα μιας βαθύτερης σύνδεσης του κόσμου και των πραγμάτων είναι πιο έντονη από ποτέ. Και ίσως να είναι και πολύτιμη μέσα στον ανελέητο κατακερματισμό των αφηγήσεων που άλλοτε νοηματοδοτούσαν την εύθραυστη, ρευστή ύπαρξή μας.
