Παρακολουθούμε το βιβλίο «Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ. Οι βασικές αρχές» (μτφρ.: Νίκος Βουλαλάς, εκδ. Πεδίο) της Ρουθ Ουίλιαμς. Είδαμε ότι Φρόιντ και Γιουνγκ συμπορεύτηκαν για ένα διάστημα, με τον δεύτερο να θαυμάζει τον πρώτο και να συνδέεται μαζί του με φιλία.
Ηταν μια φιλία που δεν κράτησε. Οι δύο άνδρες ψυχράνθηκαν, καθώς ο Γιουνγκ είδε ενδιαφέρουσες πτυχές κατανόησης της ανθρώπινης ψυχής στον μυστικισμό. Ο Φρόιντ σε αυτό αντιτάχθηκε.
Το «αλαφροΐσκιωτο» στοιχείο στον Γιουνγκ ίσως να είχε να κάνει και με το γεγονός ότι η –ψυχικά διαταραγμένη– μητέρα του έβλεπε παντού φαντάσματα. Αυτό ήταν κοινό με τη μετέπειτα σύζυγο του Γιουνγκ, η οικογένεια της οποίας είχε μια παράδοση με ιστορίες φαντασμάτων. Για τον Γιουνγκ, λοιπόν, ήταν ένας οικείος κόσμος, στον οποίο βρήκε πεδία άξια εξερεύνησης.
Το ενδιαφέρον είναι ότι μια πρώτη, συμπαγής καταγραφή αυτού που αργότερα ονομάστηκε «ασυνείδητο» συμβαίνει το 1886. Τότε ονομάζεται «ασύνειδη συνειδητότητα» από τον Φρέντερικ Γ. Χ. Μάιερς, «πρωτοπόρο της παραψυχολογίας, της μελέτης των αποκρυφιστικών φαινομένων και του πνευματισμού». Η εξερεύνηση του ασυνείδητου εκκινεί, εν μέρει έστω, (και) από τον κόσμο των φαντασμάτων.
Χθες, κλείναμε με την αναφορά στην έννοια του «ψυχοειδούς ασυνείδητου», που ο Γιουνγκ συνδύασε με την ιδέα «ενός κόσμου» (unus mundus), «όπου τα πάντα συνδέονται σε ένα αδιόρατο επίπεδο».
Η Ουίλιαμς παραθέτει το σκεπτικό του Ελβετού ψυχολόγου, βάση του οποίου είναι ότι το ψυχοειδές αρχέτυπο/ασυνείδητο «έχει την τάση να συμπεριφέρεται σαν να μην εντοπίζεται σε ένα άτομο αλλά να είναι ενεργό σε ολόκληρο το περιβάλλον. (…) Μόλις ο διάλογος ανάμεσα σε δύο ανθρώπους αγγίξει κάτι βασικό, ουσιώδες και υπερβατικό, και υπάρξει επαφή, τότε προκύπτει το φαινόμενο που ο Λεβί-Μπριλ αποκάλεσε εύστοχα μυστικιστική συμμετοχή. Είναι μια ασυνείδητη ταυτότητα κάτω από την οποία δύο ατομικές ψυχικές σφαίρες αλληλοδιαπερνώνται σε τέτοιον βαθμό ώστε είναι αδύνατο να πεις τι ανήκει σε ποια».
Η Ουίλιαμς αναφέρει ότι η όλη ιδέα συνδέεται με μια έννοια-κλειδί στη σκέψη του Γιουνγκ, τη συγχρονικότητα: «τη σύγκλιση δύο ή περισσοτέρων γεγονότων για την οποία δεν υπάρχει λογική εξήγηση». Ο Γιουνγκ έθεσε τις βάσεις της θεωρίας του το 1928 και ύστερα από συζητήσεις του με τους νομπελίστες φυσικούς Αϊνστάιν και Βόλφγκανγκ Πάουλι. Ελεγε πως η αρχή της συγχρονικότητας έφερε «παραλληλισμούς με ορισμένες ανακαλύψεις της θεωρίας της σχετικότητας και της κβαντομηχανικής».
Περισσότερα για τη συγχρονικότητα αύριο. Επί του παρόντος, να πούμε μονάχα ότι η θεωρία αυτή υποδηλώνει κάτι ιδιαίτερο: «Οτι το σύμπαν διαπερνάται από τον ψυχισμό, όπως από τον χώρο, τον χρόνο και την ύλη».
