Εντυπη έκδοση. Τις προηγούμενες εβδομάδες ασχοληθήκαμε με ένα σημαντικό βιβλίο που κυκλοφόρησε πρόσφατα, με θέμα τα εκατό χρόνια από την ολοκλήρωση της πρώτης κβαντικής θεωρίας στη Φυσική. Υπόθεση που, ειδικά έτσι όπως την αφηγείται και την αναλύει ο φυσικός Στέφανος Τραχανάς, διεισδύει στη σφαίρα της Φιλοσοφίας, της Ιστορίας, ακόμη και της Ψυχολογίας. Το βιβλίο ήταν «Ο βομβιστής και ο στρατηγός. Ιστορώντας την κβαντική επανάσταση 1900-2025» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2025).
Η κβαντοφυσική αναπτύχθηκε το πρώτο τέταρτο του 20ού αιώνα. Μέσα σ’ αυτό το χρονικό διάστημα γεννήθηκε επίσης και η ψυχανάλυση.
Τα δύο πεδία βρίσκουν τις διασυνδέσεις τους: μία από τις κεντρικές φυσιογνωμίες της κβαντοφυσικής, ο Αυστριακός φυσικός Βόλφγκανγκ Πάουλι (1900-1958), διατηρούσε φιλικές σχέσεις με τον ψυχίατρο Ελβετό Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ (1875-1961), ο οποίος υπήρξε θεμελιωτής της αναλυτικής ψυχολογίας. Με τον Πάουλι ο Γιουνγκ μελέτησε «τη διεπαφή της φυσικής με την ψυχολογία του βάθους» (Ρουθ Ουίλιαμς).
Γιατί ο Γιουνγκ τώρα; Για δύο λόγους: ο ένας είναι, ας πούμε, ειδησεογραφικός (δημοσιογραφικός): μόλις την περασμένη εβδομάδα κυκλοφόρησε το «Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ. Οι βασικές αρχές» από τις εκδόσεις Πεδίο (μτφρ.: Νίκος Βουλαλάς), της Ρουθ Ουίλιαμς, «γιουνγκιανής» αναλύτριας με έδρα το Λονδίνο. Ο τόμος εντάσσεται σε μια νέα σειρά που εγκαινίασαν οι εκδόσεις Πεδίο με μονογραφίες μεγάλων προσωπικοτήτων.
Ο δεύτερος λόγος έχει μάλλον πιο ενδιαφέρον: ο Γιουνγκ –και πρώτος απ’ όλους ο Φρόιντ– έφερε ανατροπές στην ανθρώπινη σκέψη και μίλησε για την άγνωστη ήπειρο του ανθρώπινου ασυνειδήτου, σε μια εποχή κατά την οποία η Φυσική μιλούσε για τη σχετικότητα του χρόνου και την καμπυλότητα του χώρου, αλλά και για τις παράδοξες καταστάσεις που επικρατούν στις θεμελιακές δομές της ύλης.
Κατ’ αναλογίαν, η ανακάλυψη (ή επινόηση, αν προτιμάτε) του ασυνειδήτου συνέβαλε καταλυτικά στην κατανόηση (ή ερμηνεία) παραδόξων και αντιφάσεων της ανθρώπινης σκέψης και συμπεριφοράς.
Ο Γιουνγκ σπούδασε Ιατρική το 1895-1900, εξειδικεύτηκε στην ψυχιατρική, το 1906 ξεκίνησε αλληλογραφία με τον Φρόιντ, τον οποίο χαρακτήριζε «αυθεντία», ταξίδεψαν μαζί στην Αμερική αναλύοντας ο ένας τα όνειρα του άλλου.
Στην πορεία όμως ο Γιουνγκ διαχώρισε τη θέση του από τον Φρόιντ (ή ο Φρόιντ από τον Γιουνγκ…), καθώς ασχολήθηκε με μυστικιστικές όψεις του ανθρώπινου βίου («τη μαύρη παλίρροια του αποκρυφισμού», όπως του έγραψε απαξιωτικά ο Φρόιντ). Ο Γιουνγκ αγαπήθηκε πολύ από τους χίπι των σίξτις και από τους ένθερμους θιασώτες του λεγόμενου New Age.
Μια επιρροή στη σκέψη του ίσως ήταν η μητέρα του: διαταραγμένος, «αλαφροΐσκιωτος» ψυχισμός, έβλεπε παντού φαντάσματα και οπτασίες. Κάτι ανάλογο όμως συνέβαινε και με τη γυναίκα του. Αλλά αυτά θα τα δούμε από μεθαύριο (αύριο απεργία…).
