Τη δεκαετία του ’80 στα δελτία ειδήσεων της ΕΡΤ που μονοπωλούσαν την τηλεοπτική ενημέρωση των Ελλήνων υπήρχε μια διασκεδαστική –αν και λίγο άβολη– στιγμή όταν ο εκάστοτε παρουσιαστής άλλαζε ξαφνικά τον τόνο της φωνής του, προετοιμάζοντάς μας για το πιο ανάλαφρο μέρος του δελτίου. Διάνθιζε τις θεματολογικές στροφές με τυποποιημένες εισαγωγικές φράσεις, όπως «ελάτε τώρα να αλλάξουμε κλίμα…» ή «πάμε σε κάτι εντελώς διαφορετικό…» και μας καλούσε να παρακολουθήσουμε με ένα επιτηδευμένα χαλαρό ύφος τις «προτάσεις των μετρ από τις παριζιάνικες πασαρέλες», «μια καμηλοπάρδαλη που το έσκασε από τον ζωολογικό κήπο του Εσσεν» ή κάποιο σπάνιο καιρικό φαινόμενο στην άλλη άκρη του κόσμου.
Η ιεράρχηση του τι είναι σημαντικό και τι όχι, έχει αλλάξει μια για πάντα και για αυτό ευθυνόμαστε όλοι.
Αυτός ήταν ο μονότονος, ανέμπνευστος, καθωσπρέπει, εντελώς παρωχημένος για τα σημερινά δεδομένα ενημερωτικός καμβάς πριν από την επανάσταση του Ιντερνετ και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ενα 80% «σοβαρές» ειδήσεις κι ένα 20% «ποτ πουρί» ψυχαγωγικών εικόνων από την εκτός Ελλάδας πραγματικότητα που πάντα έκρυβε εκπλήξεις, θεάματα, χλιδή και γενικώς κάποιες ελάχιστες δόσεις απόδρασης από τη συνήθως πληκτική εγχώρια επικαιρότητα. Ακολουθούσαν τα «αθλητικά» και ο «καιρός» κι αυτό ήταν όλο. Φυσικά, 35 χρόνια μετά, όλα έχουν έρθει ανάποδα. Πρώτα η ιδιωτική τηλεόραση και μετά η σταδιακή εκχώρηση της ενημέρωσης σε νέους, «αδιαμεσολάβητους» παίκτες της διαδικτυακής σφαίρας, από σοβαρά ενημερωτικά δίκτυα μέχρι κοινά τρολ, δημιούργησε ένα εντελώς νέο τοπίο. Λιγότερο σοβαροφανές σίγουρα (σε σχέση με το υπναλέο δελτίο της ΕΡΤ του 1985) αλλά πολύ πιο περίπλοκο και σκοτεινό.
Εκτός από την «αρχιτεκτονική» της ενημέρωσης και την αυτονόητη τεχνολογική αναβάθμιση του προϊόντος, φαίνεται ότι έχει ανατραπεί ολοκληρωτικά και ο μηχανισμός που συναινούσε σε μια μίνιμουμ ιεράρχηση των ειδήσεων· στην πραγματικότητα τα πάντα σήμερα αποτελούν εν δυνάμει ειδήσεις πρώτης γραμμής: ένα οικογενειακό δράμα, μια απότομη καιρική μεταβολή, τα απόνερα ενός παραπολιτικού κουτσομπολιού, κ.ο.κ. Στα «παλαιολιθικά» χρόνια της δεκαετίας του ’80 ο κομφορμισμός της εποχής λειτουργούσε ως «κόφτης» για το παράταιρο, το ανούσιο, το παιδαριώδες. Η βασική μεταβλητή της νέας εποχής δεν είναι μια ομάδα επαγγελματιών που σχεδιάζει το πρωτοσέλιδο μιας εφημερίδας ή συσκέπτεται για το βραδινό δελτίο ειδήσεων, αλλά ο θόρυβος που παράγεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Κι αυτή είναι η βασική παγίδα για τα μέσα, έντυπα και ηλεκτρονικά, που σέβονται τον σπουδαίο ρόλο τους: να μην παρασύρονται από τον «θόρυβο», να μην υιοθετούν τη σπασμωδική ατζέντα του Twitter και του Facebook, να μη βάζουν το δικό τους λιθαράκι σε αυτήν την εξωφρενικά επιφανειακή, ανεπεξέργαστη, ράθυμη, συναισθηματική ανάγνωση της επικαιρότητας. Αλλά δεν είναι μόνο ευθύνη των μέσων. Το τάνγκο θέλει δύο. Είναι και δική μας ευθύνη ως αναγνώστες και χρήστες μέσων κοινωνικής δικτύωσης: να μην αναπαράγουμε το τετριμμένο, το ευτελές, το επουσιώδες.
