Η καταγραφή των μεγάλων μαχών στη συλλογική μνήμη είναι ένα πολιτικό εργαλείο με ζωή χιλιετιών. Και δεν είναι διόλου παράδοξο, καθώς πολύ συχνά μάχες που κερδίζονταν ή χάνονταν καθόριζαν το μέλλον προσώπων, λαών, κρατών. Οι πιο σημαντικές μάχες δίνονταν και χάνονταν, διαχρονικά, στο πεδίο των ιδεών για την επικράτηση της μιας ή της άλλης θέσης. Οι δολοφόνοι του Καίσαρα το 44 π.Χ. δεν κατόρθωσαν να ανακόψουν το προφανές: την κατάρρευση της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας και την άνοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Μέσα στο καταχείμωνο του 1076 ο Ερρίκος Δ΄ της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ύστερα από χρόνια προσπαθειών να υποτάξει τον αναδυόμενο πολιτικά ισχυρό παπισμό, δεν έκανε τίποτε άλλο από το να πάει γονατιστός στον πύργο της Κανόσα, αναμένοντας τον Πάπα Γρηγόριο Ζ΄ να τον συγχωρέσει ώστε να κατορθώσει να διασώσει κάποια από την εξουσία του. Αναλόγως, όταν οι μεγάλοι ευρωπαϊκοί εθνικισμοί (Γερμανία, Ιταλία) διέλυαν τον 19ο αιώνα αυτοκρατορίες με πολιτική ιστορία αιώνων, οδηγώντας σε έθνη-κράτη, οι αντιστάσεις ενός ξεπερασμένου κατεστημένου, αριστοκρατικού ή εκκλησιαστικού, υποχωρούσαν.
Εχει γίνει πια μια τετριμμένη κοινοτοπία ο παραλληλισμός της επιστροφής του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ με την ενεργοποίηση λογής συναγερμών για την κατάσταση των πραγμάτων. Ενα από αυτά είναι γεωπολιτικό. Ολοένα και περισσότεροι αντιλαμβάνονται ότι η άνοδος της Κίνας δεν είναι ένα συγκυριακό φαινόμενο και ο αγώνας με τις ΗΠΑ θα είναι σκληρός και ενδεχομένως οδυνηρός για την παγκοσμιοποίηση. Ο κόσμος υπήρξε παγκοσμιοποιημένος στο παρελθόν και διασπάστηκε ξανά, περισσότερες της μιας φορές. Ενας άλλος τομέας είναι αυτός της νέας οικονομίας, η οποία χρειάζεται ολοένα και λιγότερο ανθρώπινα χέρια και, προϊόντος του χρόνου, λιγότερα ανθρώπινα μυαλά. Η συζήτηση είναι πραγματική, αφορά την καθημερινότητα δισεκατομμυρίων ανθρώπων και επηρεάζει –παράλληλα– ήδη τη σκέψη και την κοσμοθεωρία μας.
Είναι ο κόσμος στο κατώφλι αλλαγών που δεν θα αφήσουν ανεπηρέαστη καμιά πτυχή της ζωής στον πλανήτη; Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία γι’ αυτό. Ωστόσο, ο τρόπος που θα συμβεί είναι ακόμη άγνωστος στα αντικείμενα αυτών των αλλαγών: όλους εμάς. Μπορούμε, ωστόσο, να διαγνώσουμε τις μεγάλες τάσεις. Αν και οι πολύ μεγάλοι δρώντες, ειδικά οι οργανωμένοι, όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα, ευνοούνται από αυτό το περιβάλλον μεταβολών, οι πιο μικροί και ευέλικτοι μπορεί να επωφεληθούν, αν βέβαια μπουν στη διαδικασία ειλικρινούς ενδοσκόπησης και βαθύτατων αλλαγών. Για όλους τους άλλους το χρονοντούλαπο της Ιστορίας δεν ζητάει πιστοποιητικά και έχει άπλετο χώρο.
