Πριν από λίγες μέρες πέθανε ο Ολεγκ Γκορντιέφσκι, ένας από τους σπουδαίους Σοβιετικούς πράκτορες που δούλευαν για λογαριασμό των δυτικών μυστικών υπηρεσιών. Αλλοι δύο ήταν οι Ολεγκ Πενκόφσκι και ο Βλαντιμίρ Βιετρόφ, οι οποίοι αποκαλύφθηκαν και εκτελέστηκαν στη δεκαετία του 1980. Ο Πενκόφσκι ήταν αυτός που παρείχε τις πληροφορίες στους Αμερικανούς για την εγκατάσταση σοβιετικών πυραύλων στην Κούβα. Ομως πρόδρομος αυτών ήταν ο Ιγκόρ Γκούζενκο ο οποίος εργαζόταν στην πρεσβεία της Σοβιετικής Ενωσης στην Οττάβα από το καλοκαίρι του 1943. Η αυτομόλησή του ήταν η πρώτη της μεταπολεμικής περιόδου και έγινε τον Σεπτέμβριο του 1945.
Ο Γκούζενκο ήταν φανατικός κομμουνιστής, μέλος της Κομσομόλ από τα 16 χρόνια του. Γι’ αυτό εργάστηκε στη Μόσχα στο επιτελείο της σοβιετικής κατασκοπείας και στη συνέχεια στο τμήμα αποκρυπτογράφησης της σοβιετικής πρεσβείας στον Καναδά, σε ένα χώρο άριστα φυλαγμένο. Ο Γκούζενκο και η έγκυος σύζυγός του έμειναν έκπληκτοι από τον πλούτο και την αφθονία που υπήρχε στην κοινωνία της Οττάβας, καθώς η σοσιαλιστική πατρίδα τους προσέφερε μόνον θυσίες και στερήσεις. Ετσι, ο Γκούζενκο άρχισε να επεξεργάζεται το σχέδιο της αυτομόλησής του. Απαραίτητη προϋπόθεση γι’ αυτό ήταν να προσφέρει στους Καναδούς χειροπιαστές αποδείξεις για τον δικό του ρόλο, όπως και για τον ρόλο του τμήματος στο οποίο εργαζόταν, που δεν ήταν άλλος από «την υπονόμευση των δημοκρατικών χωρών εκ των ένδον και την κατάρτιση ενός σχεδίου ώστε να καταφερθούν συντριπτικά πλήγματα όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή».
Με τις αποκαλύψεις του διαλύθηκε το δίκτυο σοβιετικής κατασκο- πείας που δρούσε στον Καναδά. Λίγο αργότερα ο Τσώρτσιλ μίλησε για το «σιδηρούν παραπέτασμα».
Ο προϊστάμενός του, συνταγματάρχης Νικολάι Ζαμπότιν, έπινε τη βότκα του κάνοντας την προφητική πρόποση: «Στην Αμερική! Χθες σύμμαχοί μας, σήμερα γείτονές μας, αύριο εχθροί μας». Το καλοκαίρι του 1945 ανακοίνωσε στον Γκούζενκο πως θα επιστρέψει στην πατρίδα, κάτι που επέσπευσε την απόφαση που σκεπτόταν να πάρει. Την αυτομόλησή του. Ετσι, με πολλούς κινδύνους εξήγαγε 109 διαβαθμισμένα έγγραφα από τη σοβιετική πρεσβεία και τα παρέδωσε στην κυβέρνηση του Καναδά. Λόγω της σοβαρότητας του θέματος, ο ίδιος ο Καναδός πρωθυπουργός, Λάιν Μακένζι Κινγκ, ασχολήθηκε με την υπόθεση Γκούζενκο και προς τούτο ταξίδεψε στην Ουάσιγκτον και ενημέρωσε τον πρόεδρο Τρούμαν. Μέσα στα στοιχεία που τους παρέδωσε ο Γκούζενκο ήταν και ζητήματα που αφορούσαν την κατασκευή της ατομικής βόμβας και τον ρόλο ενός Βρετανού πυρηνικού φυσικού που παρέδιδε πληροφορίες και ποσότητες εμπλουτισμένου ουρανίου στους Σοβιετικούς. Ο Τρούμαν το πρώτο πράγμα που σκέφτηκε ήταν πως οι Σοβιετικοί θα είχαν ένα ανάλογο δίκτυο κατασκοπείας και στις ΗΠΑ.
Ο Γκούζενκο και η οικογένειά του κρύβονταν σε ένα στρατόπεδο στις όχθες της παγωμένης λίμνης του Οντάριο, καλά φρουρούμενοι. Με τις αποκαλύψεις του διαλύθηκε το δίκτυο σοβιετικής κατασκοπείας που δρούσε στον Καναδά και στο οποίο συμμετείχαν προσωπικότητες της δημόσιας ζωής. Λίγο αργότερα ο Τσώρτσιλ μίλησε για το «σιδηρούν παραπέτασμα».
