Ο διαρκής εμπλουτισμός της ελληνικής ιστοριογραφίας είναι ίσως ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια της νεότερης παραγωγής ιδεών. Νέα βιβλία εθνικής αυτογνωσίας και ιστορικής ανάλυσης του ελληνικού 19ου και 20ού αιώνα φωτίζουν, όχι μόνο το μακρινό ή το εγγύς παρελθόν αλλά και το σήμερα με έναν τρόπο που γεννά διαρκώς συνειρμούς και συσχετισμούς.
Θα ήταν ζητούμενο το υλικό της νέας ιστοριογραφίας να προκαλεί συζητήσεις στην τηλεόραση και να δίνει έναυσμα για περαιτέρω σκέψη. Διαβάζω την εξαιρετική ανάγνωση της δικτατορίας του 1967 από τον Ευάνθη Χατζηβασιλείου και τον Δημήτρη Π. Σωτηρόπουλο «Στρεβλή πορεία, 1960-1974. Πολιτική και κουλτούρα από τη δεκαετία του ’60 στη δικτατορία» (εκδ. Μεταίχμιο), έχοντας μόλις ολοκληρώσει την ανάγνωση ενός άλλου σημαντικού βιβλίου πρόσφατης ιστοριογραφίας, τη μελέτη του Σπυρίδωνος Γ. Πλουμίδη «Η γη της Πολιτείας Δόξα. Στέμμα και πολιτική στην Ελλάδα, 1830-1974» (εκδ. Μίνωας). Αμφότερα είναι μια βάση ενδοσκόπησης, αλλά και αφετηρία περαιτέρω εμβάθυνσης.
Οι νεότεροι ιστορικοί και αναλυτές, γεννημένοι στις δεκαετίες του 1960 και του 1970, με σπουδές στις δεκαετίες του ’80 και του ’90, είναι οι διάμεσοι σήμερα για να κατανοήσουμε τις εξελικτικές φάσεις της ελληνικής κοινωνίας, την αστικοποίηση, αλλά και την αντοχή της κουλτούρας των θεσμών. Παρότι η Ελλάδα υπήρξε πρωτοπόρος στη σύνταξη ενός φιλελεύθερου Συντάγματος τον 19ο αιώνα και παραμένει χώρα με ρίζες κοινοβουλευτικής εμπειρίας, έχει παράλληλα και μια ταραχώδη Ιστορία σε σχέση με το θεσμικό πλαίσιο πολιτείας και κοινωνίας. Το 1974 αποτελεί σαφώς έτος κορωνίδα, αλλά η αλλαγή του διεθνούς σκηνικού μετά το 2008 επαναφέρει διαρκώς το ζήτημα της περιφρούρησης της δημοκρατίας και της θεσμικής θωράκισης.
Η απόλαυση που προσφέρουν τα βιβλία της νέας ιστοριογραφίας και πολιτικής ανάλυσης συνοδεύονται και από μια εξαιρετικά χρήσιμη βιβλιογραφία που μας υπενθυμίζει την τεράστια δυναμική της ελληνικής παραγωγής στον τομέα της ιστορικής έρευνας και κοινωνικοπολιτικής ακτινογράφησης μετά το 2010. Ακόμη και η πυκνή αρθρογραφία στις εφημερίδες με σημαντικές υπογραφές δείχνει μια διαρκή παραγωγή ιδεών, διάσταση που επαναφέρει στο προσκήνιο τον απαραίτητο και απολύτως κρίσιμο ρόλο του Τύπου.
Η ιστορία των συμπεριφορών, η ανάδυση της νεολαίας στην προθήκη της ευρωπαϊκής κοινωνίας σταδιακά από το ριζοσπαστικό έτος 1848 και μετά, η ενίσχυση του ατομικισμού και η υποχώρηση του ουμανισμού, όλα συνδέουν το χθες με το σήμερα με έναν τρόπο που διαρκώς προχωράει τον διάλογο.
