Το αίτημα του Χρήστου Τριαντόπουλου να παραπεμφθεί απευθείας στο δικαστικό συμβούλιο, παρακάμπτοντας έτσι την προανακριτική επιτροπή, προκάλεσε τη δυσαρέσκεια της αντιπολίτευσης δικαιολογημένα: κανείς δεν ξέρει τι θα μπορούσε να προκύψει κατά τις εργασίες της επιτροπής· ποια στοιχεία θα έρχονταν στην επιφάνεια, ποιοι μάρτυρες θα καλούνταν να καταθέσουν και τι θα κατέθεταν, πώς η καταιγιστική δημοσιότητα που θα έδινε στην υπόθεση των Τεμπών η διαδικασία θα συνέβαλλε στην περαιτέρω διαλεύκανση της τραγωδίας. Πρέπει να σημειωθεί, άλλωστε, πως η υπόθεση αυτή μόνο χάρη στην υπέρμετρη δημοσιότητά της ερευνάται πια στο βάθος που ερευνάται. Εύλογα, λοιπόν, επενδύει σε αυτήν όποιος ενδιαφέρεται ή λέει ότι ενδιαφέρεται να φωτιστεί και η παραμικρή σκιά της. Σε κάθε περίπτωση, οι τύποι δεν είναι απλώς τύποι, αλλά φορείς της ουσίας. Αφού ο νόμος βάζει στον δρόμο της παραπομπής ή μη σε δίκη του τέως υφυπουργού την παράμετρο της προανακριτικής επιτροπής, τόσο ο Χρήστος Τριαντόπουλος όσο και η κυβέρνηση θα πρέπει να την «υποφέρουν». Γιατί τους είναι τόσο δύσκολο;
Ηρωικός εγωισμός
Φοβάται, λέει, ο τέως υφυπουργός πως «το όποιο πόρισμα εκδώσει η επιτροπή θα αποτελέσει αντικείμενο έντονης αμφισβήτησης και αντιπαράθεσης», η οποία «μοιραία» θα τον ακολουθεί στο υπόλοιπο του δημόσιου και ιδιωτικού βίου του. Τι σημαίνει αυτό; Πώς ο υφυπουργός δεν εμπιστεύεται την προανακριτική επιτροπή και τον τρόπο που θα εκτελέσουν τα ερευνητικά καθήκοντά τους οι συνάδελφοί του; Οτι εξαρτά την αξία του πορίσματος από τη μετέπειτα πολιτικοποίησή του; Οτι ερμηνεύει το πρόσφορο της εφαρμογής του νόμου σύμφωνα με το αν αυτή εξυπηρετεί τη φήμη του; Κανένα από αυτά τα ενδεχόμενα δεν είναι θετικό για τον ίδιο και την κυβέρνηση. Το επιχείρημα του Χρήστου Τριαντόπουλου ουσιαστικά δεν είναι επιχείρημα, αλλά εξωθεσμικός εγωισμός που ενδύεται το επικοινωνιακό ρούχο του πολιτικού ηρωισμού. Θα έλεγε κανείς, όμως, πως το γεγονός ότι η μέχρι τώρα διερεύνηση του δυστυχήματος έχει στιγματιστεί από ενέργειες αμφίβολου θεσμικού κύρους καθιστά πιο επιτακτική από ποτέ την απαρέγκλιτη τήρηση της νομικής «διαδικαστικότητας», ακόμη κι αν είναι άβολη. Ή, ενδεχομένως, ακριβώς επειδή είναι άβολη. Η αλήθεια θέλει θυσίες και οι πολίτες κάνουν ήδη αρκετές. Ας ταλαιπωρηθούν λίγο και οι πολιτικοί.
Αναξιοπιστία
Για να αποφανθεί σχετικά με την ποινική αντιμετώπιση του τέως υφυπουργού το δικαστικό συμβούλιο, θα πρέπει πρώτα η Βουλή να θέσει τον πολιτικό στη διάθεσή του. Με ποιο σκεπτικό καλούνται να ψηφίσουν οι βουλευτές; Ποιο υλικό θα λάβουν υπ’ όψιν και με ποιο κριτήριο θα αποφασίσουν αν ο συνάδελφός τους αξίζει να διωχθεί ποινικά για παράβαση καθήκοντος; Αν μεσολαβούσε η Προανακριτική, τουλάχιστον θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι βουλευτές βάσισαν την κρίση τους σε ένα σώμα ενδείξεων· ότι, ανεξάρτητα από την προδιάθεσή τους, είχαν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν τα τεκμήρια ενός πορίσματος που, με τα καλά και τα στραβά του, εξήχθη γι’ αυτόν ακριβώς τον σκοπό. Χωρίς την Προανακριτική όμως, είναι σαν να λέει ο Τριαντόπουλος στους συναδέλφους του να αποφασίσουν για την τύχη του αυθαίρετα: επειδή τον συμπαθούν, επειδή τον αντιπαθούν, επειδή τους το ζητάει. Η μέθοδος αυτή δεν φαίνεται ιδιαίτερα αξιόπιστη, ίσα ίσα διαιωνίζει τη νοοτροπία της τσαπατσούλικης περιφρόνησης των κανόνων, της οποίας τα Τέμπη συνιστούν τρανό παράδειγμα.
Πλευρές και ατζέντες
Η αλήθεια, βέβαια, είναι ότι τόσο η μεθοδευμένη επίσπευση της δικαστικής κρίσης, όσο και η μέριμνα για την παράταση της αβεβαιότητας, στον βαθμό που έχουν παραταξιακή προέλευση, εξυπηρετούν και συγκεκριμένα παραταξιακά συμφέροντα. Για τη Ν.Δ., που προφανώς έχει προαποφασίσει να μην εμποδίσει τη δίωξη του βουλευτή της, όσο πιο γρήγορα ξεκαθαρίσει το τοπίο, τόσο το καλύτερο, ακόμη και αν η έκβαση της υπόθεσης είναι αρνητική για τον Τριαντόπουλο. Η επικαιρότητα και η ζωή θα προχωρήσουν, η δικαιοσύνη θα έχει αποδοθεί, το αφήγημα θα αλλάξει. Για τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης, από την άλλη, που βασίζουν την άνοδο ή ακόμη και την επιβίωσή τους στην καταγγελία της στασιμότητας, η στασιμότητα είναι το πολιτικό ζητούμενο. Αν τα Τέμπη φύγουν από το προσκήνιο, θα πρέπει να επινοήσουν τον εαυτό τους από την αρχή.
Ο μύθος της θωράκισης
Δεν θα συζητούσαμε τίποτε από τα παραπάνω εάν η διαδικασία ποινικής δίωξης υπουργών είχε απλοποιηθεί εγκαίρως κατά τον συνταγματικώς προσήκοντα τρόπο. Πολλοί απ’ όσους παραπονιούνται σήμερα, από τη μία ή την άλλη πλευρά, για τη δυστοκία στην απόδοση δικαιοσύνης σε υποθέσεις τέτοιας τάξης, έχουν πιθανότητα συναινέσει στο σύστημα που την προκαλεί και τη συντηρεί (ακόμη κι αν έχουν ξεχάσει τι ψήφιζε το κόμμα τους πριν από είκοσι χρόνια). Ολα ξεκίνησαν, βέβαια, από την αντίληψη του πολιτικού προσωπικού ότι θωρακιζόμενο νομικά, θωρακίζεται και πολιτικά. Επρόκειτο περί ψευδαίσθησης. Η Ιστορία δείχνει ότι αυτός που επιβιώνει δεν είναι αυτός που παριστάνει τον αθώο, αλλά εκείνος που, εκθέτοντας τις ενοχές του, «ευαλωτοποιείται» εκουσίως και, αντί να προστατεύει τα βαρίδια του, απαλλάσσεται από αυτά και προχωράει παρακάτω.
