Ο Ραφαέλ Γκλικσμάν, ευρωβουλευτής του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος «Δημόσιος Χώρος», ζήτησε από την Αμερική να επιστρέψει στη Γαλλία το Aγαλμα της Ελευθερίας. Το σύμβολο του αμερικανικού ονείρου το είχε δωρίσει η Γαλλία στις ΗΠΑ για να τιμήσει τους κοινούς αγώνες τους στον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας. Τώρα ο Γάλλος ευρωβουλευτής κατηγορεί την Αμερική ότι γέρνει προς την πλευρά των τυράννων και πετάει στον δρόμο ερευνητές που υπερασπίζονται την ελευθερία της επιστήμης. Ο Ραφαέλ Γκλικσμάν είναι γιος του φιλοσόφου Αντρέ Γκλικσμάν, Εβραίου Ασκενάζι. Το Αγαλμα της Ελευθερίας σχεδίασε ο γλύπτης Φρεντερίκ Ογκίστ Μπαρτολντί και τον σκελετό του έφτιαξε ο Aϊφελ – του γνωστού πύργου. Η θέα του, μετά το πέρασμα του ωκεανού, συμβόλιζε τη λύτρωση για εκατομμύρια Ευρωπαίους που προσδοκούσαν την απόδραση από την εξαθλιωμένη ζωή τους. Αναλογισθείτε μόνον το «Αμέρικα, Αμέρικα» του Καζάν. Προσωπικά σκέφτομαι τον παππού μου και τι μπορεί να αισθάνθηκε όταν το είδε να προβάλλει στον ορίζοντα. Ηταν το σύμβολο του αμερικανικού ονείρου για γενιές Ευρωπαίων. Παρότι έχω πάει πολλές φορές στη Νέα Υόρκη δεν τον έχω επισκεφθεί, ούτε το μουσείο του Eλις Aϊλαντ, αν και βρήκα τα στοιχεία του παππού στα ηλεκτρονικά αρχεία. Μην αναρωτηθείτε πού θα το βάλουν οι Γάλλοι αν τους το επιστρέψουν οι Αμερικανοί. Η Γαλλία είναι ευρύχωρη και κάπου θα βρουν. Πιο σοβαρό είναι το ερώτημα που προκύπτει από τη συνέχεια της πρότασης του Γκλικσμάν. Παροτρύνει όσους επιστήμονες χάσουν τη θέση τους στην Αμερική, εξαιτίας της λαίλαπας Μασκ, να συνεχίσουν το έργο τους σε ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Τον προσγειώνουν στην πραγματικότητα οι αριθμοί. Ενας καθηγητής Φυσικής στο Χάρβαρντ αμείβεται με 250.000 δολάρια τον χρόνο, ενώ ένας διευθυντής ερευνών στον ίδιο τομέα στη Γαλλία δεν μπορεί να ελπίζει παρά σε 75.000 ευρώ μεικτά. Θα μου πείτε, το Παρίσι έχει τη χάρη του, ακόμη κι αν μένεις σε ένα διαμέρισμα 25 τ.μ. που το νοικιάζεις με ένα μισθό.
Η έμπνευση του ευρωβουλευτή, αν μη τι άλλο, έχει συμβολική σημασία. Ο Ατλαντικός έχει μεγαλώσει και μαζί του η απόσταση ανάμεσα στην Ευρώπη και στην Αμερική. Ομως αποκαλύπτει και την αδυναμία της Ευρώπης να αντιμετωπίσει τις συνθήκες του κόσμου μας. Τα σύμβολα και οι αξίες που μας έφεραν έως εδώ έχουν χάσει τη σημασία τους. Για να υπάρξεις στον κόσμο που γεννιέται, χρειάζονται καινούργια εργαλεία. Οι ευρωπαϊκές πολιτικές ελίτ θα κριθούν από τη δυνατότητά τους να τα επινοήσουν. Οφείλουν να ξεπεράσουν τις καθησυχαστικές βεβαιότητές τους. Δύσκολο. Οι πολιτικές ελίτ στην Ευρώπη πάντα αντλούσαν τις επινοήσεις τους από τις πνευματικές ελίτ. Οι οποίες όμως τελούν σε χειμερία νάρκη. Δεκαετίες τώρα παραμένουν προσκολλημένες στα στερεότυπα που τις βολεύουν, περιμένοντας από τις πολιτικές ελίτ να τις βγάλουν από το αδιέξοδο.
