Στην αρχή στράβωσαν. Οταν ο καθηγητής Νίκος Αλιβιζάτος επαναδιατύπωσε διά της «Καθημερινής» (9/2/2025) την πρότασή του, να συμφωνήσουν τα κόμματα για απευθείας παραπομπή των εγκαλουμένων υπουργών στο δικαστικό συμβούλιο, χωρίς το «θέατρο» της Προανακριτικής, κάποια φρύδια κυβερνητικών στελεχών έσμιξαν με καχυποψία. Υιοθέτηση της καθηγητικής πρότασης θα σήμαινε παραίτηση της πλειοψηφίας από τη δυνατότητά της να ελέγχει την εισαγγελική και ανακριτική λειτουργία, που το Σύνταγμα απονέμει κατ’ εξαίρεσιν στη Βουλή για τους υπουργούς. Ποια κοινοβουλευτική πλειοψηφία θα άφηνε από τα χέρια της τέτοιο προνόμιο;
Από την Τρίτη έχουμε την απάντηση: Μια πολιτικώς πιεζόμενη πλειοψηφία, που έχει, διά στόματος του πρωθυπουργού, ομολογήσει ότι οι εξεταστικές δεν είναι «και η καλύτερη στιγμή» της Βουλής, αποφασίζει να μην υποδυθεί τον εισαγγελέα για κρίματα οικείων υπουργών. Συνιστά άραγε η κίνηση αυτή «παραβίαση» του Συντάγματος; Συνιστά μάλλον εναλλακτική εφαρμογή του, αφού ο τύπος της προανακριτικής θα τηρηθεί, σύμφωνα όμως με το πνεύμα που πια έχουν ενστερνιστεί όλες οι πολιτικές δυνάμεις: Η Βουλή έχει αποτύχει στον ρόλο του ανακριτή και του εισαγγελέα. Είκοσι πέντε εξεταστικές και επτά προανακριτικές (κατά τη μέτρηση Αλιβιζάτου) έχουν πια καταδείξει ότι το πολιτικό σύστημα είναι αδύνατο να χειραφετηθεί από τις σκοπιμότητές του και να ακολουθήσει μια στοιχειώδη δικονομική τάξη.
Τα ίδια έλεγε μέχρι προχθές και η αντιπολίτευση: Οτι οι επιτροπές της Βουλής είναι στην πραγματικότητα όργανα αποπροσανατολισμού και συγκάλυψης, αφού υπάγονται στις ορέξεις της κυβέρνησης – και στο bullying των κυβερνητικών βουλευτών που επιστρατεύονται κάθε φορά για να τις ποδηγετήσουν. Τώρα η αντιπολίτευση λέει τα ανάποδα: Ξαφνικά, όλοι ανακάλυψαν τη σημασία των Προανακριτικών, ως δήθεν το μόνο μέσο για να αποκαλυφθεί η αλήθεια.
Η διαχρονική αποτυχία της Βουλής να επιτελέσει εισαγγελικά καθήκοντα.
Στις Προανακριτικές όμως δεν παίζει θέατρο μόνο η πλειοψηφία. Παίζει και η αντιπολίτευση, αφού και για εκείνη τα ανακριτικά καθήκοντα είναι αδύνατο να αποκολληθούν από τις πολιτικές στοχεύσεις. Εχει φανεί ότι είναι αδύνατο για όλες τις πλευρές να αποφύγουν υπερβολές και κινήσεις εντυπωσιασμού, που καταλήγουν όχι μόνο να συσκοτίζουν το αντικείμενο της –τρόπος του λέγειν– ανάκρισης, αλλά και να διαιωνίζουν τη διάχυτη καχυποψία ότι το «σύστημα» δεν είναι ικανό να αποδώσει δικαιοσύνη.
Θα είχε ακολουθήσει αυτόν τον δρόμο η κυβέρνηση, αν ο εγκαλούμενος υπουργός δεν λεγόταν Τριαντόπουλος, αλλά Καραμανλής; Θα είχε ενεργοποιηθεί ο «θεσμικός αλτρουισμός» του, αν δεν τον είχαν παρωθήσει τα πολιτικά ελατήρια μιας στριμωγμένης κυβέρνησης, που αναζητεί βαλβίδες εκτόνωσης της κοινωνικής έντασης;
Μπορεί να συντρέχουν κι αυτοί οι λόγοι. Μπορεί ενίοτε το σωστό να γίνεται και για τους λάθος λόγους. Η ουσία δεν αλλάζει: Το σύστημα εξακολουθεί να αυτοτραυματίζεται, όσο συντηρεί την εντύπωση ότι οι υπουργοί υπάγονται σε «άλλη» δικαιοσύνη, απ’ ό,τι οι κοινοί θνητοί.
