Η απόφαση της διοίκησης της Εθνικής Πινακοθήκης να διατηρήσει ορατά τα ίχνη της επίθεσης του βουλευτή της Νίκης Νίκου Παπαδόπουλου στα τέσσερα έργα του Χριστόφορου Κατσαδιώτη έχει ισχυρούς συμβολισμούς, που νικούν την αντιστροφή της εικόνας, την απόπειρα η έκθεση της βίαιης πράξης να ερμηνευθεί από θιασώτες της ως νίκη.
Η ελεύθερη έκφραση ενοχλεί, γι’ αυτό και προστατεύεται συνταγματικά, ενώ ποινικές κυρώσεις κατά της βλασφημίας δεν υφίστανται. Ωστόσο υφίσταται βία, ξεκάθαρα καταδικαστέα από μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας που πιστεύει πως η ελευθερία της έκφρασης αφορά όχι μόνον ιδέες ουδέτερες, αβλαβείς, αλλά και όσες σοκάρουν διατέμνοντας τη μύχια ανθρώπινη ύλη. Η τέχνη υπηρετεί την ουσία του σκοπού της, να κεντρίζει και να εγείρει ερωτήματα, ακόμη και προσβάλλοντας. Και το δικαίωμα στην προσβολή έρχεται σε σύγκρουση με το δικαίωμα στη μη προσβολή. Οι καλλιτέχνες διεκδικούν την απόλυτη ελευθερία και οι θρησκευόμενοι τον απόλυτο σεβασμό των ιερών και οσίων. Θρησκεία και σύγχρονη τέχνη βρίσκονται από καταβολής της σε διαρκή σύγκρουση.
Φαινομενικά, από την επίθεση σε έργα τέχνης μοιάζει να ωφελούνται και οι βάνδαλοι και η τέχνη. Ο βάνδαλος γίνεται διάσημος και έλκει θερμοκέφαλους υποστηρικτές, εν προκειμένω ψηφοφόρους. Τα βανδαλισμένα έργα γίνονται γνωστά στο πανελλήνιο. Ομως την ίδια στιγμή αμφότερες οι πλευρές χάνουν κάτι βαθύτερο. Ο βανδαλισμός, η μισαλλόδοξη απάντηση στην κριτική της θρησκείας, ο αντίθετος στη χριστιανική πίστη, ντύνει με το σκοτάδι της οπισθοδρόμησης ευρύτερο σύνολο πιστών. Στο αντίπαλο στρατόπεδο, η σκόνη της αναταραχής καλύπτει τις διόδους κατανόησης των έργων, καταστρέφει την απροσδιοριστία που είναι προϋπόθεση της τέχνης, απομακρύνει τη συζήτηση από τη δεσπόζουσα ουσία, τι είναι ιερό και τι βέβηλο. Ενώ πλήττει την αξία του πλουραλισμού και της ανεκτικότητας, όπως κάθε βίαιη πράξη.
Επειτα, τα μουσεία δεν είναι θησαυροφυλάκια. Την ακεραιότητα ενός έργου τέχνης διασφαλίζει όχι τόσο το γυάλινο προπέτασμα όσο ο σεβασμός όσων εισέρχονται στον χώρο, η καλόβολη, θετική τους προσέγγιση. Ακραία μέτρα ασφαλείας θα κατέστρεφαν την πλούσια διανοητική και συναισθηματική εμπειρία που προσφέρουν τα μουσεία, τη καταβύθιση στις διακλαδώσεις της ύπαρξης. Και δεν θα επέλυαν, αντιθέτως θα παρόξυναν τη σύγκρουση ανάμεσα στην ελευθερία της τέχνης και στο δικαίωμα της μη προσβολής των θείων. Οπως την παροξύνει κατάφωρα η βία.
