Στα ψιλικατζίδικα είναι πια δύσκολο να παραβλέψεις αυτά τα φρουτένια τσιγάρα που μοιάζουν με στυλό. Πιστά στο πνεύμα της εποχής είναι σχεδιασμένα ώστε να παραπέμπουν σε υγεία. Προμοτάρονται νύχτα μέρα, όπως και το ονλάιν καζίνο με τις προσφορές. Στα εικοσιτετράωρα μίνι μάρκετ το μάρκετινγκ είναι επιθετικό. Κάποιες εταιρείες έχουν δαπανήσει τεράστια ποσά, για να κάνουν τον πληθυσμό να αγοράζει καρκινογόνα εισπνεόμενη τσιχλόφουσκα. Πρέπει να βγάλουν τα λεφτά τους.
Ενώ τα άλλα τσιγάρα, τα βλαβερά, βρωμερά και κάπως παππουδίστικα, είναι κρυμμένα βαθιά κάπου πίσω από τους εργαζόμενους στα ταμία, οι πιο «καθαρές» (φαινομενικά και όχι στην πραγματικότητα) συσκευές που μοιάζουν με το «σκυλάκι-μπρελόκ» που είχαμε όταν πηγαίναμε δημοτικό, ώστε να μην παραπέμπουν σε άμεσο, οδυνηρό θάνατο, αλλά σε πλαστικό παιχνίδι, είναι τοποθετημένες πλάι στις μπαμπαλού και τις καραμέλες για τον βήχα. Τι κι αν η κατασυκοφαντημένη, υποχρηματοδοτούμενη επιστημονική κοινότητα δίνει τη μάχη λέγοντας πως το άτμισμα είναι απολύτως επικίνδυνο και δεν σε βοηθάει όντως να κόψεις το κάπνισμα (Πιο Επικίνδυνο Από το Κάπνισμα Το Άτμισμα, Καθημερινή και Πολλαπλασιαστής Κινδύνου Το Άτμισμα, Καθημερινή);
Οι μεγάλοι ρυθμιστές της συμπεριφοράς μέσω του εθισμού είναι, φυσικά, τα σόσιαλ μίντια. Ώρες αιχμής στον ηλεκτρικό μπορεί να δει κανείς κατάκοπους ανθρώπους που επιστρέφουν από τη δουλειά καταναλώνοντας σκουπίδια δευτερολέπτων στο κινητό τους. Είναι κάπως παρατραβηγμένο να μιλήσει κανείς για επιλογή. Περισσότερο με μούδιασμα μοιάζει. Λήθη. Ακριβώς όπως με το αλκοόλ, ένας τρόπος να πάψεις να σκέφτεσαι. Οι συμπεριφορές αυτές δεν είναι αποσυνδεδεμένες από το «κάψιμο» (burnout) στη δουλειά. Ένα ήδη χαλασμένο και σκορπισμένο μυαλό από τα μέηλς, τα τηλέφωνα και τα κουτσομπολιά στο γραφείο τι άλλο μπορεί να κάνει στις εφτά το απόγευμα από το να συνεχίσει να κουτσομπολεύει και να χαζολογεί μέσω τικτοκ και εξάδας φθηνής λάγκερ; Σαν ο χαμένος χρόνος στη δουλειά, να οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στη σπατάλη χρόνου εκτός δουλειάς (φυσικά αυτά δεν συμβαίνουν, αν αγαπάς τη δουλειά σου).
Το ότι είμαστε, λοιπόν, τόσο εύκολα θύματα των εθισμών μας αφενός σχετίζεται με τα τεράστια ποσά που δαπανώνται ώστε να έχουμε εθισμούς (π.χ. πώς αλλιώς μπορεί κάποιος να πιστεί να πιπιλάει κάτι που μοιάζει με τηλεκοντρόλ και μυρίζει σαν να πάτησες βρωμούσα;), αλλά και με τη γενικότερη κόπωση της δουλειάς. Κόπωση όχι από την πολλή δουλειά, αλλά από την κακή δουλειά ή την υποαπασχόληση. Κόπωση από μια δουλειά που δεν αρέσει σ’ εκείνον που την κάνει.
Πολλά έχουν γραφτεί για τους άνδρες που πεθαίνουν από τους εθισμούς τους, επειδή δεν αντλούν χαρά από την απασχόλησή τους. Τις περιόδους της οικονομικής κρίσης έμειναν άνεργοι ή περίμεναν σε κάποιου είδους παύση, χωρίς, παράλληλα, να έχει υποχωρήσει η προσδοκία να είναι «δυνατοί» και «πάροχοι». Αισθάνθηκαν παροπλισμένοι, άχρηστοι και προκειμένου να μην κλάψουν, γιατί δεν κάνει, προτίμησαν μια αργή αυτοκτονία μέσω ουσιών. «Νωχελικοί άντρες, οι οποίοι ανατράφηκαν για να δουλέψουν σε εργοστάσια που έκλεισαν οριστικά, κάθονται σκυθρωποί σε καναπέδες πληρωμένους με δόσεις […] περνώντας ατέλειωτα γκρίζα απογεύματα, που δεν υπόσχονται παρά μια από τα ίδια, για πάντα. Όλο αυτό είναι βιώσιμο μόνο με τα αντικαταθλιπτικά και το αλκοόλ […] και την ψυχαγωγία του ελάχιστου κοινού παρονομαστή» (Μαρκ Φίσερ, Η Ακύρωση του Μέλλοντος, σελ. 197).
Μπορεί κανείς να δει τους απελπισμένους θαμώνες στα προποτζίδικα. Όρθιοι μπροστά από άλογα και αριθμημένες κάρτες περιμένουν να τους πιάσει το ναρκωτικό: να νιώσουν αυτήν την πλήρη παράδοση σε κάτι που τους υπερβαίνει. Σε άρθρο του 2023 το Politico (It’s Official Europe Is Awash With Drugs) λίγο πολύ δηλώνει, βασιζόμενο σε έρευνα, πως παντού στην Ευρώπη είναι διαθέσιμα σκληρά ναρκωτικά σε μεγάλες ποσότητες (κοκαΐνη κλπ). Η προσφορά και η ζήτηση έχουν φουσκώσει.
Αυτές οι τάσεις δείχνουν πως ο εθισμός δεν είναι ακριβώς ιδιωτικό ζήτημα, ταμπού, μια προσωπική επιλογή, αλλά μία ακόμη πτυχή της κατάρρευσης του νοήματος, της αίσθησης πως η ζωή δεν έχει σκοπό. Αν γυριζόταν τώρα το Scarface (1983) στην περίφημη σκηνή όπου ο Αλ Πατσίνο στέκεται δυστυχισμένος με το ακριβό ουίσκι του πίσω από βουναλάκια κοκαΐνης θα μπορούσαν να προσθέσουν κινητά και μια ρουλέτα στο ονλάιν καζίνο. Όπως κι αυτός έτσι και εκατομμύρια σύγχρονοι άνθρωποι έχουν πάψει να το ευχαριστιούνται.
