Εντυπη έκδοση. Σε ένα τραπέζι με συνδαιτυμόνες ανάμεσα στα 45 και τα 75, όλοι με μνήμες διαφόρων πολιτικών κεφαλαίων της χώρας και όλοι με την ξεχωριστή ερμηνεία τους για τη σημερινή κατάσταση, επικρατούσε μια σχετική σύγχυση. Κάποιοι γνωστοί και αμετακίνητοι ισχυρογνώμονες εμφανίζονταν με συχνές αντιφάσεις και κάποιοι άλλοι συνεσταλμένοι, γνωστοί αυτοί για τις πάντα φειδωλές παρατηρήσεις τους, ξεσπάθωναν με πρωτόγνωρο μένος. Ενα τραπέζι Ελλήνων μεσοαστών, που πάντα ψήφιζαν μέσα στο ευρύ ιδεολογικό φάσμα από την Κεντροδεξιά έως την Κεντροαριστερά (ανάμεσα δηλαδή στη Ν.Δ. και στο ΠΑΣΟΚ), απηχούσε απρόσμενα, ή όχι και τόσο, μια σύγχρονη «Βαβυλωνία».
Ο χάρτης των δημοσκοπήσεων είναι ενδεικτικός μιας γενικότερης σύγχυσης, που μεταφράζεται σε απόσυρση εμπιστοσύνης από το πολιτικό σύστημα. Το πάθος που μπορεί σήμερα να γεννά μια πολιτική συζήτηση περισσότερο έχει να κάνει με την απογοήτευση και τον κυνισμό, παρά με την ελπίδα και την πίστη στο αύριο. Παραμένουμε στον αντίποδα της προ του 2008 εποχής.
Πώς μπορεί να ανακτηθεί η όποια εμπιστοσύνη στο «σύστημα» και στους θεσμούς; Το νέο κύμα κοινωνικής διαμαρτυρίας, που στη δική μας χώρα βρήκε συμβολική εκπροσώπηση στην τραγωδία των Τεμπών, είναι φαινόμενο διεθνές και στην Ευρώπη δυναμώνει από τη Σκανδιναβία έως τη Μεσόγειο και από τον Ατλαντικό έως τα Βαλκάνια. Και αν η προηγούμενη δεκαετία είχε ως κύρια πηγή αντίδρασης την οικονομική κρίση, που στην ελληνική περίπτωση ισοδυναμούσε με γενικευμένη πτώχευση και χιλιάδες περιπτώσεις οικονομικής καταστροφής, στα χρόνια μετά την COVID-19, η αντίδραση φουντώνει κυρίως με αφορμή θέματα κοινωνικής πολιτικής, θέματα με αξιακό υπόβαθρο και ηθική διαταξική επανατοποθέτηση.
Νέες τομές ανάγνωσης μέσα στην κοινωνία γεννούν αυτή τη σύγχυση (που μπορεί να δει κανείς και σε ένα τραπέζι Ελλήνων μεσοαστών ή ό,τι μπορεί να δηλώνει πλέον αυτός ο χαρακτηρισμός). Και αυτή η σύγχυση, που μπορεί να είναι απλώς αγανάκτηση, απογοήτευση ή διάψευση, διατρέχει το κοινωνικό σώμα με τρόπο ακανόνιστο, ανατρέποντας τις ιεραρχήσεις βάσει οικονομικής δύναμης και μορφωτικού επιπέδου. Είναι δύσκολο να εντοπίσεις την εξατομικευμένη (και πολυπαραγοντική) απογοήτευση, γι’ αυτό και τα πλήθη της 28ης Φεβρουαρίου ξάφνιασαν, όχι μόνο λόγω μεγέθους, αλλά κυρίως λόγω κοινωνικής σύνθεσης. Γι’ αυτό και οι δημοσκοπήσεις κατά προσέγγιση απλώς εντοπίζουν ένα φαινόμενο, αφήνοντας το περιθώριο αιφνιδιασμών.
