Είχα γράψει παλιότερα ότι αυτό το 61,3% που έλαβε το «όχι» στο δημοψήφισμα του 2015 ήρθε για να μείνει. Μπορεί να εκφράστηκε συγκυριακά, αλλά αναδείκνυε μια υπαρκτή τάση της ελληνικής κοινωνίας, μια τάση που παρέμενε ανεκδήλωτη και ως εκ τούτου ουδείς γνώριζε την έκτασή της. Ηταν μια τάση που κυριαρχούνταν από το θυμικό, καθώς η αγανάκτηση μπορεί μεν υπό ειδικές περιστάσεις να διαμορφώνει την πολιτική κατάσταση, όμως δεν αποτελεί πολιτική πρόταση. Η αντίληψη «αποθανέτω μετά των αλλοφύλων» είναι αναμφίβολα ηρωική, όμως είναι συγχρόνως και ανορθολογική. Γι’ αυτό ποτέ κανένας καμικάζι δεν κέρδισε κανέναν πόλεμο. Ο ηρωισμός συγκινεί, αλλά δεν αρκεί. Και οι αυταπάτες συντρίβονται υπό το αμείλικτο βάρος της πραγματικότητας. Το 61,3% που πίστεψε πως «με ένα νόμο και ένα άρθρο» θα μπορούσε να σκίσει τα μνημόνια, βίωσε το δράμα της ήττας καθώς από την ευφορία του θριάμβου περιέπεσε αμέσως στην απογοήτευση της ματαίωσής του.
Προχθές, στη δημοσκόπηση της GPO, το 37,4% των ερωτηθέντων απάντησε ότι θεωρεί τον εαυτό του αντισυστημικό. Ανακουφίστηκα, διότι η πτώση από το 61,3% του 2015 είναι σημαντική. Αρα μέσα σε μία δεκαετία κάναμε μερικά βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση. Σε αυτό συνέβαλε και η «πρώτη φορά Αριστερά» που απομυθοποίησε όλα τα ιδεολογήματα της Αριστεράς και διέλυσε τις ανατρεπτικές αυταπάτες. Και το κυριότερο, απέδειξε πως η κυβερνώσα Αριστερά, στις μέρες μας, δεν μπορεί να παραμένει Αριστερά. Μεταμορφώνεται σε κάτι άλλο. Τώρα αν ρωτήσουμε τους αντισυστημικούς τι ακριβώς εννοούν με την έννοια «σύστημα», θα διαπιστώσουμε ότι εννοούν όλους τους βασικούς θεσμούς της κοινωνίας μας. Για αυτό και το 66,3% πιστεύει πως ο αντισυστημισμός δεν αποτελεί πολιτική πρόταση αλλά διαμαρτυρία και το 51% διάκειται αρνητικά προς αυτόν.
Εδώ φτάσαμε στο σημείο οι ΗΠΑ να έχουν υπουργό Υγείας έναν διαβόητο αντιεμβολιαστή που σκέφτεται να αναθεωρήσει την πολιτική των παιδικών εμβολιασμών…
Ισως κάποιοι θεωρήσουν ανησυχητικά αυτά τα ποσοστά του αντισυστημισμού, αλλά να μην παραξενευόμαστε. Συμβαίνει σχεδόν σε όλον τον κόσμο στην εποχή του Διαδικτύου. Εδώ φτάσαμε στο σημείο οι ΗΠΑ, η ηγέτιδα τεχνολογική δύναμη, να έχουν υπουργό Υγείας έναν διαβόητο αντιεμβολιαστή που σκέφτεται να αναθεωρήσει την πολιτική των παιδικών εμβολιασμών – μια πολιτισμική κατάκτηση της ανθρωπότητας. Οταν το αντισύστημα θέλει να γίνει σύστημα, ζούμε τέτοιες τραγικές καταστάσεις. Οταν ο ορθός λόγος παραμερίζεται για να επικρατήσουν οι δοξασίες και οι μύθοι, είναι πολύ λογικό πολιτικοί σαν τον Ρόμπερτ Κένεντι τζούνιορ να έχουν ακροατήριο εκατομμυρίων πολιτών. Επί του προκειμένου δίνω τον λόγο στον καθηγητή Στέφανο Τραχανά, ο οποίος γράφει: «Γνωρίζουμε βέβαια ότι πολλοί θεωρούν πως το Πρόγραμμα του Διαφωτισμού –ακριβώς επειδή βάζει στο κέντρο του τον ορθό λόγο και την προτεραιότητα των γεγονότων (αποκλείοντας τις υπερβατικές αλήθειες και τη μαγική σκέψη)– υποβαθμίζει το συναίσθημα που όλοι αναγνωρίζουμε ότι συχνά υπερισχύει της λογικής στις ανθρώπινες και τις κοινωνικές υποθέσεις… ο Παράδεισος δεν είναι επιλογή, αλλά η αποφυγή της Κόλασης είναι».*
* Στέφανος Τραχανάς, «Ο Κύκλος», ΠΕΚ, 2024, σελ. 262-263.
