Πρόσφατα, στο Δαφνί, ένας 46χρονος ασθενής τραυμάτισε θανάσιμα μια 44χρονη, επίσης τρόφιμο. Ο ίδιος είχε διαπράξει κι άλλο φόνο στο παρελθόν. Ο δράστης διέφυγε και οι Αρχές τον εντόπισαν, σε κακή κατάσταση, στην περιοχή του Σκαραμαγκά. Στα ρεπορτάζ, που πύκνωσαν αυτές τις μέρες, επανέρχεται ένα θέμα παλιό και άλυτο, που προβάλλεται όποτε συμβαίνει το κακό: μόλις δύο νοσηλευτές αναλογούν για 30 ασθενείς. Τα κενά είναι διαχρονικά, «είμαστε σε ένα αχανές πεδίο καθημερινής μάχης», επισημαίνουν οι εργαζόμενοι.
Οι συνθήκες που επικρατούν στις φυλακές και στις δημόσιες δομές ψυχικής υγείας ενέχονται, κατά κανόνα, για όσα νομοτελειακά συμβαίνουν στους χώρους αυτούς. Συνωστισμός, ακαταλληλότητα χώρων, προσωπικό σε δραματική ανεπάρκεια, κανόνες που δεν τηρούνται. Κάποια περιστατικά μαθαίνονται, κάποια όχι. Ενας άλλος κόσμος, σιωπηλός και περιθωριοποιημένος. Κανείς δεν θα διαδηλώσει γι’ αυτές τις ζωές που χάνονται· θεωρούνται ήδη προγραμμένες.
Καθώς η «ατζέντα» των προτεραιοτήτων μετατοπίζεται σε όλο, σχεδόν, τον πλανήτη και ο κυνισμός, οι κανόνες της συναλλαγής, η βασιλεία της ψηφιακής πραγματικότητας έχουν κάνει σκόνη (συλλεκτική, μάλιστα) ό,τι εμπεριέχεται στη λέξη «ουμανισμός», τη φροντίδα αδυνάμων, ανήμπορων, μη παραγωγικών ανθρώπων, καταδικασμένων εκούσια ή ακούσια στην απομόνωση, οι συνέπειες θα γίνονται όλο και πιο ορατές. Ολο και δυσκολότερα μια κυβέρνηση θα προχωράει σε μέτρα αποτελεσματικά –και όχι εξαγγελτικά–, θα αποφασίζει να δαπανήσει χρόνο και χρήμα για να βελτιώσει ή και να περισώσει ό,τι περισώζεται.
Το χάος θα διευθετείται πρόχειρα και εμβαλωματικά, κάποιοι γιατροί και νοσηλευτές θα δίνουν με αυταπάρνηση μάχες, θα κάνουν ό,τι μπορούν –και παραπάνω– για να λειτουργεί έστω και στοιχειωδώς ένα δημόσιο ψυχιατρείο. Κι ας μη διαθέτει ειδικούς θαλάμους, με τοίχους επενδεδυμένους με αφρολέξ, ώστε να αποφεύγεται ο αυτοτραυματισμός, με σύστημα βιντεοεπιτήρησης («Κ», 20/2). Ας εφαρμόζεται «η πρακτική της μηχανικής καθήλωσης για διεγερτικούς ασθενείς», με αμφίβολη εποπτεία…
Τηρούνται τα «έσχατα μέσα»; Αν ναι, θα πρέπει να είμαστε ευχαριστημένοι. Κι αυτό είναι το χειρότερο, γιατί είναι το οριστικό. Κανείς δεν θέλει να ξέρει ποιο θα είναι το επόμενο στάδιο. Μετά το «έσχατο», τι; Οταν η ζωή, όχι μόνο σε ψυχιατρεία, μπορεί να χάνεται με εξουθενωτική ευκολία και απάθεια.
