Μπορείς να επικαλείσαι τη δημοκρατία επειδή θέλεις να την καταλύσεις. Μπορείς να καταχράσαι τις ελευθερίες και την ανοχή της για να προωθείς απόψεις και πρακτικές που κατατείνουν στην καταστροφή της. Παράδοξο. Αλλά έχει επιβεβαιωθεί ιστορικά.
Το παράδοξο (οι εχθροί της δημοκρατίας να στρέφουν εναντίον της τα όπλα που εκείνη τους δίνει) αναβίωσε στο Μόναχο: Ο αντιπρόεδρος που εκπροσωπεί έναν πρόεδρο ο οποίος έχει επιχειρήσει να ακυρώσει εκλογές, ακόμη και με εισβολή στο κοινοβούλιο, εμφανίστηκε να κάνει μαθήματα δημοκρατίας στην Ευρώπη.
Το παράδοξο θα το ψυχανεμίστηκε όποιος άκουσε τον Τζέι Ντι Βανς. Οχι όλοι. Ο Αδωνις Γεωργιάδης βρήκε ότι όσα είπε ο Βανς «δεν ήταν μακριά από την αλήθεια». Ο λόγος του Μονάχου ενέπνευσε στον Ελληνα υπουργό μια μακροσκελή ενατένιση για τη μοίρα της Ευρώπης. Τι έχασε η Ευρώπη – και μπορεί να το βρει τώρα χάρη στον τραμπισμό; Τον «ολοκληρωτικό τρόπο του πολέμου» που είχε κληρονομήσει από την αρχαία Ελλάδα. Οι Αρχαίοι Ελληνες, γράφει ο Γεωργιάδης, «δεν ήταν απόλεμοι φλώροι, αλλά αδυσώπητα σκληροί πολεμιστές». Αυτή περίπου είναι και η αντίληψη που έχει για την Ευρώπη ο πιο σκληρός πολέμιός της, ο Βλαντιμίρ Πούτιν: Η Ευρώπη έχει «φλωρέψει» – έχει εκθηλυνθεί ασχολούμενη με τα δικαιώματα των μειονοτήτων κι έχει διαφθαρεί από τη μετανάστευση. Είναι αδύναμη και πολιτισμικά παρηκμασμένη.
Η ρώμη των τραμπιστών και η απόλεμη «φλωριά» των Ευρωπαίων.
Ομως, αν πρέπει η Ευρώπη να μάθει ξανά να πολεμάει, ποιον πρέπει να πολεμήσει; Μήπως τη δύναμη εκείνη που έχει εισβάλει σε ευρωπαϊκή χώρα και δεν κρύβει τις ιμπεριαλιστικές της βλέψεις προς δυσμάς – δεν κρύβει ότι θέλει να καταστήσει ξανά την Ανατολική Ευρώπη σφαίρα δικής της επιρροής, όπως στην παλιά σοβιετική αυτοκρατορία;
Ο Βανς πάντως δεν είπε λέξη για τη Ρωσία, παρά μόνο για να την αθωώσει ως ακίνδυνη. Δεν είναι λόγω του Πούτιν που οι Ευρωπαίοι πρέπει να γίνουν ξανά άνδρες. Είναι μάλλον λόγω της άλλης «εισβολής»: της μετανάστευσης. Της «ηλίθιας πολιτικής των ανοιχτών συνόρων», σύμφωνα με τον Γεωργιάδη. Εχει, αλήθεια, η Ευρώπη ανοιχτά σύνορα; Τώρα, όχι. Αλλά είχε επί Μέρκελ. Ποια θα ήταν άραγε η τύχη της Ελλάδας –της Ειδομένης και της Λέσβου– αν η καγκελάριος δεν διέπραττε το 2015 την «ηλιθιότητα» να υποδεχθεί τους Σύρους πρόσφυγες;
Στο παράδοξο των υπονομευτών της δημοκρατίας που τη χρησιμοποιούν για να την αποδομήσουν, έρχεται τώρα να προστεθεί ένα δίδυμο παράδοξο: Οι εθνικιστές που τάχα κόπτονται για την ισχύ της Ε.Ε., ενώ της ζητούν να γίνει όπως θα την ήθελε ο εχθρός της. Μια πουτινοπρεπής Ευρώπη, που θα είναι πλέον όρος μόνο γεωγραφικός, χωρίς την πολιτισμική υπόσταση που έχει καλλιεργήσει μετά τον Πόλεμο και εξαιτίας του.
Παραφράζοντας τον Βανς, θα μπορούσε κανείς να πει ότι ο κίνδυνος δεν είναι ο τραμπικός παρεμβατισμός. Είναι όσοι στην Ευρώπη λαχταρούσαν από καιρό έναν Τραμπ.
