Σε αυτή τη στήλη αλλάζουμε βιβλίο –άρα και θέμα– από βδομάδα σε βδομάδα. Κάπως όμως με κούρασε αυτός ο (αυτο)περιορισμός. Την περασμένη εβδομάδα μάς απασχόλησε ο Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ, ένας μετρ της λογοτεχνίας του φανταστικού. Στο καταληκτικό σημείωμα, τον προσεγγίσαμε μέσα από το δοκίμιο που του αφιέρωσε ο σπουδαίος, εξαιρετικά αμφιλεγόμενος, σύγχρονος Γάλλος συγγραφέας Μισέλ Ουελμπέκ: «Χ. Φ. Λάβκραφτ: Εναντίον του κόσμου, εναντίον της ζωής». Εισαγωγή: Στίβεν Κινγκ. Μτφρ.: Βασίλης Πατσογιάννης, εκδ. Εστία, 2008).
Ναι· το βιβλίο είναι παλιό με τα σημερινά εμπορικά δεδομένα όπου τα βιβλία «παλιώνουν» εντός δύο μηνών (ας αντισταθούμε σε αυτόν τον άκρατο παραλογισμό…). Αλλά κυκλοφορεί ακόμη (το έλεγξα) για όσους ενδιαφέρονται. Θα συνεχίσουμε λοιπόν με αυτό, για έναν κυρίως λόγο: είναι επίκαιρο με έναν προβληματικό τρόπο. Με έναν τρόπο που προκαλεί ανησυχία. Προβληματισμό. Απαισιοδοξία ακόμα.
Το βιβλίο προλογίζει ένας σύγχρονος μάστορας του υπερφυσικού τρόμου, ο Στίβεν Κινγκ. Σε αντίθεση με τον Λάβκραφτ (αλλά και με τον εμμονικό, σκοτεινό με τον δικό του τρόπο, Ουελμπέκ), ο Κινγκ είναι «χαρωπός» άνθρωπος. Φαίνεται στα δικά του δοκίμια αυτό. Στον τρόπο που αυτοσαρκάζεται, αλλά και στο πάθος του για τη λογοτεχνία (και όχι μόνον αυτή του φανταστικού).
Ο Ουελμπέκ έχει, κατά κάποιο τρόπο, γράψει και αυτός ένα μυθιστόρημα τρόμου: την «Υποταγή», που διαδραματίζεται σε μια δυστοπική Γαλλία στην οποία έχει κυριαρχήσει το Ισλάμ. Ακουσε τα εξ αμάξης γι’ αυτό το βιβλίο, αλλά ο τρομερός Γάλλος μοιάζει απτόητος. Εξάλλου, πολύ πριν φτάσει στο να παρουσιάζει το Ισλάμ σαν έναν σύγχρονο λυκάνθρωπο, έκανε το ίδιο και για τον δυτικό καπιταλισμό, με την αδηφάγα, εκτός ορίων, απληστία, λαιμαργία και λαγνεία του.
Ο Λάβκραφτ δεν έγραψε ποτέ για το χρήμα και για το σεξ, τονίζει ο Ουελμπέκ. Ο Ουελμπέκ, πάλι, έγραψε πολύ γι’ αυτά τα δύο – αλλά σαν συμπτώματα φρίκης χωρίς εξώκοσμα τέρατα. Οσο όμως οι ήρωές του καταβυθίζονται στο παγκόσμιο όργιο της αχαλίνωτης επιθυμίας, τόσο περισσότερο δείχνουν να μισούν και την επιθυμία και τη ζωή.
Ο Κινγκ θαυμάζει τον Ουελμπέκ. Ωστόσο, διαφωνεί σε πολλά με τον Γάλλο. Λέει ο Κινγκ: «Είναι η ζωή γεμάτη απογοήτευση; Πόνο; Ισως, μόνον όμως σε κάποιες της στιγμές; Απογοήτευση; Πιθανόν, μόνον όμως για κάποιους ανθρώπους. (…) Η ανθρωπότητα μπορεί πλέον να μας εμπνεύσει μόνο ένα χλιαρό ενδιαφέρον; Φίλτατε Ουελμπέκ! Καθημερινά συναντώ τουλάχιστον εξήντα πρόσωπα· τα σαράντα απ’ αυτά μου γεννούν την περιέργεια να τα ακολουθήσω μέχρι το σπίτι τους, για να δω πώς είναι η προσωπική τους ζωή».
Παραδέχεται όμως ότι συμφωνεί με το βασικό επιχείρημα του Ουελμπέκ: «Τα βιβλία του Λάβκραφτ εναντιώνονται στον κόσμο και στη ζωή».
Πώς γίνεται, αλήθεια, αυτό; Η συνέχεια αύριο.
