Η υπερδόμηση είναι εθνική, όχι σαντορινιά ασθένεια. Μόνο που στη Σαντορίνη, και όχι μόνο, η φύση ξεδιπλώνει πάνω σε τρωτή γη το κάλλος της, και το τσιμέντο ροκανίζει μαζί με τα ατού και τις βάσεις ασφαλείας. Ομως έχουμε την τακτική να μη λογαριάζουμε τις συστάσεις των ειδικών, παρά να αφήνουμε τον τυφώνα της αχαλίνωτης δόμησης να σαρώνει ρέματα, αμμόλοφους, γκρεμνά, φυσικά γλυπτά, να καταπίνει πλαγιές κι ακτές, και τα σκοτεινά αήττητα δίκτυα που κρατούν τις συνειδήσεις ελαστικές και τα μάτια κλειστά να υφαίνουν νυχθημερόν παρανομίες.
Προ πολλών ετών μελέτη είχε χαρακτηρίσει στη δυτική Ελλάδα σαθρά και ακατάλληλα προς δόμηση τα πρανή παράκτιας περιοχής, κι εκεί πράγματι, οι παλιοί δεν έχτιζαν. Σήμερα έχουν παντού ξεφυτρώσει κτίσματα σε ασυνάρτητους πυκνούς σχηματισμούς – στέρεους τις ειρηνικές ώρες. Ο κίνδυνος εξανεμίζεται μπρος στην προοπτική του πλούτου που κομίζει ο τουρισμός. Κι έπειτα όλα έχουν παγιωθεί σε μια νέα συνθήκη, και μοιάζει να μην έχει νόημα η διαμαρτυρία για το ανεπίστρεπτο. Κι αυτή η αδυναμία να δράσουμε οπισθενεργά, προσφέρει το άλλοθι για την αδιαφορία.
Περισσότερο ευάλωτα είναι τα Κυκλαδονήσια με τη μαγική πνοή και την απαραμείωτη έλξη ασήκωτων μεγεθών τουρισμού, τα ακόμη απροφύλακτα στους ξέφρενους ρυθμούς τσιμεντοκάλυψης και ολοένα νέων τ.μ. αυθαιρεσιών. Τα καμπανάκια ηχούν. «Μνημεία σε κίνδυνο», νομικά διαβήματα, ανοιχτές επιστολές, διαδικτυακά ψηφίσματα. Φωνές βοώντων εν κενώ. Μελέτες φέρουσας ικανότητας και εδαφομηχανικές μελέτες στα συρτάρια, απουσία μιας αποτελεσματικής χωροταξικής ασπίδας, φρενήρης απροσχεδίαστη «ανάπτυξη» που πιέζει τις ανεπαρκείς υποδομές –ύδρευση, αποχέτευση, οδικό δίκτυο, διαχείριση αποβλήτων–, καταστρέφει το τοπίο, εξαντλεί τους πόρους, εξαφανίζει τη γεωργική γη, ισοπεδώνει τις υμνημένες ιδιαιτερότητες, αυξάνει το κόστος ζωής, διώχνει τους ντόπιους, μετατρέπει τα νησιά σε τουριστικά πάρκα. Δεν έχουμε μέτρο…
Ομως δεν χρειαζόμαστε την τραγωδία της φυσικής καταστροφής για να βάλουμε φρένο στον οικιστικό πυρετό, στις ανεξέλεγκτες τουριστικές επενδύσεις μεγάλης κλίμακας σε υπερκορεσμένους, ευπαθείς ή λιλιπούτειους τόπους. Η φυσική καταστροφή ανοίγει τραύμα βαθύ, για χρόνο πολύ ανεπούλωτο, είναι ο εφιάλτης που απευχόμαστε. Αντίθετα, εκείνο που χρειαζόμαστε είναι σχέδιο και πλαίσιο –το 70% της χώρας δεν διαθέτει πολεοδομικό σχεδιασμό–, όραση, ακοή και τον κοινό νου που χάσαμε.
