Ο Χ.Φ. Λάβκραφτ έγραψε το «Χρώμα που ήρθε απ’ το Διάστημα» (μτφρ.: Μ. Ζαχαριάδου, εκδ. Δώμα – Σειρά: Τα Παράδοξα, δνση: Δ. Παπαμάρκος) το 1927. Δεν ήταν μονάχα προσωπικό αγαπημένο του συγγραφέα, αλλά αγαπήθηκε από τους αναγνώστες διαχρονικά.
Ηταν κι ένας από τους λόγους που ο Λάβκραφτ, μολονότι όσο ήταν ο ίδιος εν ζωή (πέθανε πρόωρα στα 46 του) δεν πρόλαβε να δει να τυπώνεται βιβλίο με το όνομά του (μονάχα διηγήματα σε περιοδικά), μετά τον θάνατό του έγινε αντικείμενο λατρείας. Ιστορίες του έχουν γίνει ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, καθώς και κόμικς ή ηλεκτρονικά παιχνίδια. Αυτός ο φανατικός αγγλόφιλος ελιτιστής, που πίστευε στη «λευκή υπεροχή», έχει γίνει ποπ!
Οπως ο Κάφκα έδωσε –άθελά του– στον κόσμο το χαρακτηρισμό «καφκικό», έτσι και ο Λάβκραφτ έδωσε –επίσης άθελά του– το «λαβκραφτικό»: εάν το πρώτο είναι δηλωτικό αγχωτικών καταστάσεων που θυμίζουν εφιάλτη, το δεύτερο παραπέμπει σε εμπειρίες καθαρού τρόμου και δέους.
Μοιράζονται κάτι και τα δύο όμως: το στοιχείο της μηδαμινότητας του ατόμου απέναντι στον κόσμο. Μόνο που αν στον Κάφκα έχουμε το άτομο να συντρίβεται από την οικογένεια, την κοινωνία, την εργασία, το κράτος, στον Λάβκραφτ ο άνθρωπος δείχνει ανυπεράσπιστος απέναντι στο ίδιο το σύμπαν.
Παλαιότερη έκδοση του ίδιου διηγήματος από τις εκδόσεις Οξύ το 2020 περιλαμβάνει εισαγωγή (ειδικά για την ελληνική έκδοση) του Σ.Τ. Τζόσι, ειδικού στον Λάβκραφτ και κριτικού έργων της λογοτεχνίας του φανταστικού, στην οποία αναφέρεται πως στην ιστορία του λογοτεχνικού αυτού είδους κυριαρχεί ένα ανθρωποκεντρικό σύμπαν. Με τον Λάβκραφτ, όμως, γίνεται μια τομή: ο αλλόκοτος αυτός συγγραφέας υπογράμμισε «την ασημαντότητα της ανθρωπότητας μέσα σ’ ένα σύμπαν απεριόριστο χωρικά και χρονικά».
Ποτέ δεν με σαγήνευσε η περίφημη «μυθολογία Κθούλου», τα γιγάντια τέρατα με πλοκάμια από άλλες διαστάσεις που επινόησε ο Λάβκραφτ. Ωστόσο, αυτή η παγερή αίσθηση μιας κοσμικής μοναξιάς και ενός τρόμου συμπαντικού που βρίσκει κάποιος σε αυτόν, και ειδικά στο «Χρώμα», είναι συντριπτική.
Ειδικά σήμερα, θα προσθέταμε. Από τους ακραίους πολιτικούς ηγέτες έως την πανδημία, την τεχνητή νοημοσύνη και την κλιματική αλλαγή, πολλά θυμίζουν πόσο μόνη είναι η Γη μέσα στο άπειρο ενός παγωμένου Διαστήματος. Και πόσο ανυπεράσπιστος είναι ο ίδιος ο άνθρωπος μέσα σε αυτό.
Εχουν χαθεί θεμελιώδη σημεία αναφοράς στις κοινωνίες και δεν είναι τυχαίο ότι, περισσότερο ίσως από ποτέ, έχουμε πολλά μυθιστορήματα, ταινίες και σειρές με φόντο έναν δυστοπικό, μετα-αποκαλυπτικό κόσμο μέσα σε έναν πολιτισμό που έχει καταρρεύσει και ο άνθρωπος, όταν δεν έχει μολυνθεί από κάποιον ιό που τον μεταμόρφωσε σε ζόμπι, επιστρέφει σε ζωώδη ένστικτα επιβίωσης και καταστροφής. Με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο, ο φοβικός Λάβκραφτ είναι σήμερα επίκαιρος.
