Δεν θα αρκούσε μόνο το γεγονός ότι στα τέλη Φεβρουαρίου συμπληρώνονται δύο χρόνια από την τραγωδία των Τεμπών για να ανακαλέσει, με συνέντευξή του, ο πρωθυπουργός τις αρχικές του βεβαιότητες και να ομολογήσει ότι «δεν ξέρουμε τελικά τι ισχύει». Αν μετέφερε εύφλεκτο υλικό το τρένο, τι συνέβη με το «μπάζωμα», πώς χάθηκε το βίντεο. Να ομολογήσει ότι «παραπλανήθηκε» από τα στοιχεία που του παρείχαν οι αρμόδιες υπηρεσίες.
Δεν θα αρκούσε. Ο καταλύτης ήταν η κοινωνία των πολιτών· οι ογκώδεις συγκεντρώσεις της περασμένης Κυριακής στην Αθήνα, σε όλη την Ελλάδα, σε πόλεις του εξωτερικού. Δεκάδες χιλιάδες βρέθηκαν στη διαδήλωση γιατί ένιωθαν «ότι δεν γίνεται αλλιώς». Ετερόκλητο πλήθος, διαφορετικών ηλικιών και προέλευσης, οικογένειες με μωρά στο καρότσι. Ηταν όλοι εκεί γιατί «θα μπορούσαν να είναι και μέσα στο τρένο». Κεντρικό σύνθημα «Δεν έχω οξυγόνο». Ο ρεαλισμός και ο συμβολισμός του, κόβουν την ανάσα.
Τα Τέμπη είναι «ανοιχτή πληγή, ένα συλλογικό τραύμα, ένα συλλογικό πένθος», είπε ο πρωθυπουργός. Και φαίνεται. Σε πρόσφατη δημοσκόπηση, σε ερώτηση για το παρόν και το μέλλον της χώρας, η «οργή» είναι εκείνη που εκφράζει περισσότερο τους πολίτες. Γιατί οργή; Για τη διαφθορά, απαντά το 70,7%. Στο ερώτημα εάν «η Δικαιοσύνη κάνει ό,τι μπορεί για να πέσει άπλετο φως στην υπόθεση των Τεμπών», το 77,5% δηλώνει «μάλλον όχι / σίγουρα όχι».
Η απώλεια είναι μεγάλη και κομβική για την κοινωνία. Είναι μια καταστροφή όπου (όπως και στο Μάτι, με τους 104 νεκρούς) εμπλέκονται δυσλειτουργίες του κράτους, οι οποίες, εν μέρει, οφείλονται σε παράνομες συναλλαγές, σε διογκωμένη στον χρόνο ανομία, αδιαφορία και κυνισμό. Εν συντομία: διαφθορά. Από πού να αρχίσει κανείς και πού να τελειώσει. Ομως –και– γι’ αυτό εκλέγονται οι κυβερνήσεις. Εκλέγονται για να αρχίζουν, τουλάχιστον, έστω κι αν δεν προλαβαίνουν να τελειώσουν. Γιατί η περιλάλητη «εξυγίανση του δημόσιου τομέα» δεν επιτυγχάνεται με μπαζώματα, με μισόλογα, με αυστηρά υπονοούμενα.
Το στέρεο «δίδαγμα» των Τεμπών είναι ότι το πολιτικό κόστος ούτως ή άλλως θα χρεωθεί. Είτε υποδυθεί κάποιος τον ρόλο του αδέκαστου (για τις εντυπώσεις) είτε αποδειχθεί αδέκαστος. Εξαρτάται με ποια πλευρά της ιστορίας επιλέξει να συνταχθεί. Με εκείνη που της λείπει το οξυγόνο ή με εκείνη που το στερεί.
