Οι φανατικοί της πασίγνωστης «διαστημικής όπερας» «Ο πόλεμος των άστρων» (που ΔΕΝ είναι επιστημονική φαντασία…) θυμούνται την περίφημη φράση «η σκοτεινή πλευρά της Δύναμης». Πνευματική ικανότητα των ιπποτών Τζεντάι, οι οποίοι πολεμούν τη «σκοτεινή πλευρά». Στερεοτυπική σύγκρουση ανάμεσα στη φωτεινή και στη σκοτεινή πλευρά του σύμπαντος.
Τη μνημονεύει στο βιβλίο του «Το πιο όμορφο τέχνασμα του φωτός. Κι αν το σύμπαν, τελικά, έχει νόημα;» (μτφρ.: Αγγελος Φιλιππάτος, επιμ. Βασίλης Χαρμανδάρης, εκδ. ΠΕΚ) ο Γάλλος αστροφυσικός Νταβίντ Ελμπάζ, τονίζοντας πως μια σύγκρουση, ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι, βρίσκεται σε εξέλιξη σε ολόκληρο το σύμπαν.
Φαινομενικά, δείχνει να κερδίζει το σκοτάδι, καθώς όλα φαίνεται πως σε αδιανόητο βάθος χρόνου οδηγούνται σε μια αταξία. «Το βέλος του χρόνου», γράφει ο Ελμπάζ, «ακολουθεί μια κατεύθυνση που την υπαγορεύει η αύξηση της εντροπίας στη συνολική κλίμακα του σύμπαντος».
Στέκεται σε έννοιες που μας έχουν απασχολήσει σε αυτή τη στήλη και στο παρελθόν: τη σκοτεινή ύλη και τη σκοτεινή ενέργεια. Η πρώτη αποτελεί το 27% και η δεύτερη το 68% της συνολικής ενέργειας του σύμπαντος, αφήνοντας ένα πενιχρό 5% στην ορατή, φυσιολογική ύλη.
«Αυτή η ποσοτική σύγκριση θα αρκούσε για να δοθεί ένα τέλος σε τούτη την τιτάνια σύγκρουση, αναγορεύοντας τη σκοτεινή πλευρά ως νικητή». Στην κουβέντα ο Ελμπάζ βάζει και τις κολοσσιαίες μαύρες τρύπες που φωλιάζουν στο κέντρο των γαλαξιών. Στην περιφέρειά τους, που ονομάζεται ορίζοντας γεγονότων, η εντροπία που είναι αποθηκευμένη «είναι πολλαπλάσια της εντροπίας των τριών συνιστωσών που προαναφέραμε –φυσιολογική ύλη, σκοτεινή ύλη και φως– με παράγοντες που υπερβαίνουν τη φαντασία».
Αρα; Το σκότος νικάει κατά κράτος; Κατ’ αρχάς, να πούμε πως δεν μιλάμε για ένα κακόβουλο σκότος όπως στον «Πόλεμο των άστρων». Οπου βλέπουμε έννοιες όπως «μαύρο» και «σκοτεινό» στην αστροφυσική είναι επειδή οι επιστήμονες δεν μπορούν να εξηγήσουν αυτό που παρατηρούν.
Ο Ελμπάζ προτείνει μιαν άλλη προσέγγιση· π.χ., τη σκοτεινή ύλη ως «υπηρέτρια του φωτός»: «Επιτρέπει τον πολλαπλασιασμό του με έναν τρόπο που δεν θα υπήρχε χωρίς αυτήν. Οσο για τις μαύρες τρύπες, είναι οι πραγματικοί κύριοι του φωτός, καθώς παράγουν τις πιο ισχυρές πηγές φωτός στο σύμπαν: τους κβάζαρ», ενώ και η σκοτεινή ενέργεια δεν είναι παρά κάτι σαν έναν «ισχυρό άνεμο που συμπαρασύρει με μεγάλη ταχύτητα τα ιστιοφόρα» –πλανήτες, άστρα, γαλαξίες, σμήνη γαλαξιών– «που πλέουν στον ωκεανό».
Είμαστε παιδιά του φωτός που μέσω της ύλης κατασκευάζει πολύπλοκες δομές στο σύμπαν. Αποτελούμε κομμάτι της ζωής που εμφανίστηκε στο σύμπαν, «ένα τεράστιο άλμα στην οργάνωση της ύλης και στην ικανότητά της να επιδρά (…) μια μορφή αποκρυστάλλωσης της τάσης που διέπει την εξέλιξη της ανόργανης ύλης μετά τη Μεγάλη Εκρηξη, ενσαρκώνοντάς τη με μια αποτελεσματικότητα που αγγίζει την τελειότητα».
