Εντάξει, δεν μοιάζει και σαν χθες· θυμάμαι όμως καλά την ανέμελη περίοδο που τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έμοιαζαν με ψηφιακό καφενείο για νέους ή για αργόσχολους. Θυμάμαι, λ.χ., το MySpace, του οποίου επίκεντρο ήταν η μουσική. Μέχρι και τραγούδι διάλεγες, που καλωσόριζε χαλαρά τους επισκέπτες στο προφίλ σου.
Ακόμη και όταν εμφανίστηκε o διεθνής ανταγωνισμός, που ευνόησε το πιο διαδραστικό Facebook, λίγοι μάλλον ενοχλήθηκαν. Στην Ελλάδα ειδικά, στα μέσα της δεκαετίας του 2000, δεν υπήρχε ούτε κρίση ούτε τίποτα. Τα αστεία βιντεάκια, οι ανώδυνες εκφράσεις προσωπικού γούστου έδιναν και έπαιρναν. Μόνο περιστασιακά αντιλαμβανόταν ίσως κάποιος αυτό που ο επιχειρηματίας και συγγραφέας Αντριου Κιν περιέγραφε ως «ψηφιακό δαρβινισμό», όπου επιβιώνει ο πιο φωνακλάς και ο πιο ισχυρογνώμων.
Οχι ότι λείπουν τα θετικά από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ακόμη όμως δεν ξέρω προς τα πού γέρνει η ζυγαριά – και ίσως δεν γείρει και ποτέ. Αυτό που δυσκολεύομαι αφελώς να χωνέψω (αν και θα έπρεπε, ιδίως μετά το σκάνδαλο της Cambridge Analytica) είναι πώς τα social media έφτασαν να γίνουν κάτι σαν γεωπολιτικό επίδικο.
Πώς, λ.χ., ένας «πεφωτισμένος» τεχνο-σωτήρας αγόρασε ολόκληρο Twitter (αναβαπτίζοντάς το με το κάπως μηδενιστικό όνομα «Χ») και βάλθηκε να πριμοδοτεί ακροδεξιά προφίλ ή να πιέζει εκλεγμένες κυβερνήσεις. Ποτέ ένας άνθρωπος δεν πρέπει να είχε τόση εξουσία στην άκρη των δαχτύλων του όση ο Ελον Μασκ.
Δυσκολεύομαι επίσης να δεχθώ ότι ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ κατάργησε το fact-checking σε Facebook και Instagram με επιχείρημα την ελευθερία έκφρασης, και ότι αυτό θα περάσει σαν «σημείο των καιρών». Και ούτε που φανταζόμουν ότι το «ανόητο» TikTok θα κόντευε προ ημερών να απαγορευθεί στις ΗΠΑ επειδή η εταιρεία του είναι κινεζική και άρα συντρέχουν λόγοι εθνικής ασφάλειας για τον αποκλεισμό του. Αυτό όμως επεδίωκε από το 2020 ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος προχθές παρενέβη για να παρατείνει τη λειτουργία της εφαρμογής (η οποία τού έφερε και ψηφοφόρους) υπό τον όρο να συνάψει συμφωνία με αμερικανικούς οικονομικούς παράγοντες. Το δε Πεκίνο φάνηκε πρόθυμο να συνεργαστεί. Δεν χρειάζεται να φανταστούμε σενάρια αντιπαράθεσης μεταξύ, π.χ., ενός «αμερικανικού» Facebook, ενός «κινεζικού» TikTok κ.λπ. Το τέλος της αθωότητας των social media έχει επέλθει προ πολλού. Ενώ όμως δεν διορθώνει κάτι, η ιδέα να τους ρίξεις μαύρη πέτρα μοιάζει όλο και πιο γοητευτική.
