Στη Ροτόντα του Καπιτωλίου ορκίστηκε 47ος πρόεδρος των ΗΠΑ ο Ντόναλντ Τραμπ, στο σημείο όπου πριν από τέσσερα χρόνια οπαδοί του αλώνιζαν για ώρες, αφού κατέλαβαν το κτίριο διά της βίας. Ο Τραμπ όχι μόνο δεν λογοδότησε για την υποκίνηση αυτής της εκτροπής, αλλά, από χθες, βρίσκεται πάλι στα ηνία της υπερδύναμης, με άγριες διαθέσεις και λιγότερους περιορισμούς απ’ ό,τι αντιμετώπισε στην πρώτη προεδρία του, το 2016-2020. Επειδή το εκτόπισμα των ΗΠΑ καθορίζει τις οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις στον κόσμο, η επιστροφή του Τραμπ έχει βαθύτατη σημασία για τον πλανήτη. Ποτέ δεν υπήρξε στιγμή όπου η επιλογή ενός λαού, η εκλογή ενός ανθρώπου, μπορεί να έχει τόσο βαριές συνέπειες για την ανθρωπότητα.
Ο Τραμπ δεν είναι απλώς άνθρωπος με ακατάλληλο χαρακτήρα για να κυβερνήσει, όπως απέδειξε η πρώτη του θητεία, ή, απλώς, άλλος ένας «μη φιλελεύθερος» ηγέτης. Η εκλογή του βρίσκει την Αμερική σε τόσο ισχυρή θέση και τον κόσμο τόσο ευάλωτο, που οι λάθος κινήσεις του μπορούν να αποσταθεροποιήσουν όχι μόνο την ανθρωπότητα αλλά και τον ίδιο τον πλανήτη. Η κλιματική κρίση, ο απρόβλεπτος δρόμος της τεχνολογικής επανάστασης και τα πυρηνικά όπλα απαιτούν συναίνεση και ενότητα στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Και όμως, ο Τραμπ και οι οπαδοί του καυχώνται για τον διχασμό που διασπείρουν, για τη διάθεσή τους να ξηλώσουν όσες προσπάθειες έχουν γίνει για να περιοριστούν οι συνέπειες της κλιματικής κρίσης, με την κυνική επιδίωξη να εξασφαλίσουν το δικό τους συμφέρον.
Η επαναφορά Τραμπ είναι επικίνδυνη όχι μόνο για πολλές από τις πολιτικές που σκοπεύει να εφαρμόσει, αλλά κι επειδή η χώρα του και ο κόσμος βρίσκονται σε σημείο που δεν διαθέτουν αξιόπιστες δικλίδες ασφαλείας. Στο εσωτερικό, ο Τραμπ έχει υπονομεύσει τους θεσμούς, οι πολιτικοί αντίπαλοί του είναι εξαντλημένοι και έχει περισσότερους συμμάχους. Η ανισότητα προκαλεί ολοένα μεγαλύτερη απόγνωση, καταστολή και διχασμό. Στο εξωτερικό, καλλιεργεί ολοένα περισσότερους ομοϊδεάτες. Οι Ευρωπαίοι στερούνται αποφασιστικότητας, απειλείται η συνοχή μας, την ώρα που αντιμετωπίζουμε αντιπάλους αυταρχικούς που ενθαρρύνονται από το δόγμα Τραμπ – της επιβολής ισχύος, του κυνικού συμφέροντος στις σχέσεις και των συναλ-λαγών χωρίς όριο.
Ενώ αυτή ήταν πάντα η φυσική κατάσταση των ανθρώπων, οι τελευταίοι αιώνες έδειξαν τα υψηλά επίπεδα στα οποία μπορούν να φθάσουν όταν δημιουργούν κοινωνικούς και διεθνείς θεσμούς ευνομίας και συνεργασίας. Παλιά, η ζημία που μπορούσε να προκαλέσει ένας άνθρωπος θα εξαντλείτο αργά ή γρήγορα. Σήμερα, η σύνδεση όλων με όλα, η απουσία πίστης σε θρησκεία ή σε ιδεολογία καθιστά τους ανθρώπους ακόμη πιο ευάλωτους στη δημαγωγία – είτε ως συνεργούς είτε ως θύματα. Την ώρα που η ανθρωπότητα έχει ανάγκη από ταπεινότητα, ενότητα και δικαιοσύνη για να αποφύγει τα χειρότερα, είμαστε θεατές του θριάμβου της αλαζονείας και του διχασμού. Χωρίς κώδικα αξιών, θα βρεθούμε σε ακόμη πιο δύσκολο δρόμο, χωρίς δυνατότητα επιστροφής.
