«Δεν είμαι λουδίτης», είχα απαντήσει σε φίλο που ξαφνιάστηκε με την αποχώρησή μου από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το 2022, έπειτα από περίπου δεκαπέντε χρόνια ενεργής παρουσίας στο Facebook και στο Instagram.
Ο φίλος με είχε ρωτήσει αν μισώ τις νέες τεχνολογίες. Και είχα δώσει αυτή την απάντηση, χωρίς να ξέρω ακριβώς τι έλεγα.
Στο μυαλό μου, ο λουδίτης ήταν, έτσι εντελώς αόριστα, κάποιος που επιθυμεί την επιστροφή σε μια ζωή απαλλαγμένη από βιομηχανίες και τεχνολογίες. Ηξερα ότι ήταν κίνημα εργατών που είχαν αντιταχθεί στην εκβιομηχάνιση της εργασίας – αλλά έως εκεί. Δεν γνώριζα καν από πού είχε προέλθει η ονομασία τους.
Αυτό που με ένοιαζε ήταν να ξεκαθαρίσω –και μέσα μου– ότι δεν είμαι κανένας οπισθοδρομικός τύπος που απεύχεται την εξέλιξη. Δεν τα κατάφερα και τόσο: «Πού έχεις χαθεί εσύ;» μου είχε πει με γνήσιο ενδιαφέρον ένας γνωστός πολιτικός επιστήμονας πριν από καιρό όταν με είδε σε εκδήλωση. «Μα εδώ είμαι», είχα απαντήσει. Εκεί επήλθε μια αμηχανία εκατέρωθεν. «Ναι, εννοούσα δεν είσαι πια στο Facebook», είπε ο συνομιλητής μου, και το αφήσαμε εκεί το ζήτημα.
Μήπως είμαι όντως λουδίτης; Δηλαδή, κάπου έξω από τον γενικό κοινωνικό κανόνα, που αξιώνει τους ανθρώπους παρόντες στο ψηφιακό καφενείο;
Κρατάω στα χέρια μου μια πολύ πρόσφατη έκδοση με τον τίτλο «Σπάζοντας πράγματα στη δουλειά. Οι λουδίτες ήξεραν γιατί μισείς τη δουλειά σου», που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Εκτός Γραμμής σε μετάφραση των Γιώργου Καλαμπάκα και Αντώνη Φάρα.
Συγγραφέας του βιβλίου είναι ο Βρετανός Γκάβιν Μιούλερ, επίκουρος καθηγητής Νέων Μέσων και Ψηφιακού Πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο του Αμστερνταμ. Εννοείται ότι ο Μιούλερ είναι μαρξιστής (ελπίζω να μην είναι από αυτούς τους Βρετανούς νεοαριστερούς, που θαμπώνονται από την πολιτική σκέψη του Γιάνη Βαρουφάκη…) και το βιβλίο του είναι γραμμένο υπό μια τέτοια οπτική.
Οπως όμως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή, στοχεύει σε αναγνώστες μη μαρξιστές, για να τους κάνει να καταλάβουν ορισμένα πράγματα για τη σχέση τεχνολογίας και εργασίας – ανατρέχοντας στο ιστορικό παράδειγμα των λουδιτών και στο πόσο παρεξηγημένοι είναι.
Η βασική του θέση είναι ότι ως έχουν σήμερα τα πράγματα, και έτσι όπως η τεχνολογία έχει αναδείξει μια χούφτα πανίσχυρους δισεκατομμυριούχους (που θαμπώνονται από τον Τραμπ…), «στερεί από τους ανθρώπους την αίσθηση ότι μπορούν να ορίζουν οι ίδιοι τη ζωή τους».
Ανεξαρτήτως μαρξισμού, επειδή υπάρχει αυτή η αίσθηση, πως κάτι έχουμε όλοι χάσει (μέσα σε όσα κερδίσαμε χάρη στην τεχνολογία: π.χ., πολύτιμο χρόνο –και ηρεμία– που χάναμε στις ουρές της εφορίας και των τραπεζών), το βιβλίο παρουσιάζει ενδιαφέρον και θα το παρακολουθήσουμε αυτή την εβδομάδα.
