Η Μασίχ Αλινετζάντ είναι Ιρανή ακτιβίστρια. Η εκστρατεία της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έπεισε χιλιάδες Ιρανές να πετάξουν τις μαντίλες. Η Αν Απλμπαουμ τη συνάντησε στο Βίλνιους, το φθινόπωρο του 2022, στην πρώτη συνάντηση του Παγκόσμιου Κογκρέσου Ελευθερίας: άνθρωποι από όλο τον κόσμο που αντιμάχονται τις απολυταρχίες.
Εννέα μήνες νωρίτερα, η Απλμπαουμ είχε παρακολουθήσει στη Νέα Υόρκη τις εργασίες μιας μικρότερης ομάδας πολιτικών εξορίστων που προετοίμαζαν τη μεγάλη συνάντηση στο Βίλνιους. Εκεί, η Αλινετζάντ της είπε: «”Αν τους κάνουμε να ακούσουν και να μας καταλάβουν”, το κοινό μέτωπο των ακτιβιστών της δημοκρατίας θα καταφέρει να διαμορφώσει την ατζέντα σε Ουάσιγκτον και Silicon Valley. “Δεν αγωνιζόμαστε μόνο για τους συμπολίτες μας. Αγωνιζόμαστε για τη δημοκρατία παντού, ακόμη και στη Δύση”».
Ακόμα και στη Δύση· μεγάλη κουβέντα. Διότι ακόμη και στη Δύση η δημοκρατία απαξιώνεται. Προσέξτε ποιους έχει προσκαλέσει στην τελετή ορκωμοσίας του ο Τραμπ: τον Πούτιν, τη Μελόνι, τον Σι Τζινπίνγκ, αλλά όχι Φον ντερ Λάιεν (εντάξει: ούτε και τη Λεπέν)… Και προσέξτε τι λέει η Απλμπαουμ στο βιβλίο που παρακολουθήσαμε αυτή την εβδομάδα («Απολυταρχία Α.Ε. Οι δικτάτορες που θέλουν να κυριαρχήσουν στον κόσμο», μτφρ.: Χριστίνα Θεοχάρη, εκδ. Παπαδόπουλος): Οι ακτιβιστές της δημοκρατίας να διαμορφώσουν την ατζέντα σε Ουάσιγκτον αλλά ΚΑΙ στη Silicon Valley. Ισότιμα και ισάξια, ένα πολιτικό κέντρο με ένα επιχειρηματικό-τεχνολογικό.
Τώρα υποψιάζομαι τι σημαίνει η αφιέρωση της Απλμπαουμ στην αρχή του βιβλίου της («Για τους αισιόδοξους»): Δεν είναι ειρωνεία ή αυτοσαρκασμός· αναφέρεται στους ανθρώπους με τους οποίους συνομιλεί σε συναντήσεις όπως αυτή που προαναφέρθηκε.
Σε αυτές, γράφει, οι περισσότεροι παριστάμενοι έβλεπαν πρώτη φορά ο ένας τον άλλον από κοντά. «Ωστόσο, μέσα από τις συζητήσεις τους τώρα, βγαίνουν στην επιφάνεια κοινές εμπειρίες (…) Για τους ίδιους, η “Απολυταρχία Α.Ε.” δεν είναι τίτλος βιβλίου: είναι μια πραγματικότητα με την οποία παλεύουν καθημερινά».
Ζωτικής σημασίας στοιχείο είναι οι «Δημοκράτες ενωμένοι», που τιτλοφορείται το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου της Απλμπαουμ. Γιατί; Διότι «οι απολυταρχίες παρακολουθούν η μία τις ήττες και τις νίκες της άλλης, συγχρονίζοντας τις κινήσεις τους για να προκαλέσουν το μέγιστο δυνατό χάος».
Τι πρέπει να γίνει; Οχι ένας αγώνας ενάντια σε αυταρχικά κράτη («και σίγουρα όχι “πόλεμος κατά της Κίνας”) αλλά «πόλεμος κατά των αυταρχικών συμπεριφορών, ανεξαρτήτως του γεωγραφικού εντοπισμού τους»: από τη Ρωσία και την Κίνα έως την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.
Αλλά σε αυτό απαιτούνται συμπράξεις ανάμεσα στους δημοκράτες, που μέχρι πρότινος παρουσιάζονταν διασπασμένοι, αποκομμένοι ο ένας από τον άλλο. Μέχρι πότε ακριβώς; Η Απλμπαουμ δείχνει ένα γεγονός: τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Υστερα από αυτό, για πρώτη φορά δημιουργήθηκε ένας συνασπισμός κρατών για να βοηθήσει την Ουκρανία. Αυτό ας είναι ένας οδηγός για το μέλλον. Και ένα στοιχείο αισιοδοξίας.
