Ενώ τα μεγάλα ζητήματα πολιτεύματος και ταυτότητας που ταλάνιζαν την Ελλάδα από την Επανάσταση του ’21 έχουν διευθετηθεί εδώ και δεκαετίες, με την ελάχιστη αφορμή εκδηλώνονται φαινόμενα αδυσώπητης οργής και αδικαιολόγητου διχασμού. Γυρίζοντας την πλάτη σε αιώνες της ιατρικής επιστήμης, αναγκαζόμαστε να αναγνωρίσουμε την αξία της Ιπποκρατικής θεωρίας των χυμών – όπου από τα τέσσερα δομικά συστατικά του ανθρώπινου σώματος τα δύο είναι χολή (ξανθή και μαύρη) και τα άλλα αίμα και φλέγμα. Στην κοινωνία μας, η χολή είναι πάντα έτοιμη να ξεχειλίσει, να μαυρίσει τον δημόσιο λόγο, να κάψει γέφυρες συνεννόησης, να ποδοπατήσει πολύτιμα κεκτημένα.
Πολλά ακραία αρνητικά σχόλια που ακούστηκαν για τον Κώστα Σημίτη, για την Κατερίνα Σακελλαροπούλου, που ακούγονται για όποιον τολμά να εκφράσει μια πιο ορθολογική ή ουμανιστική αντίληψη για τη χώρα, δείχνουν πόσο ισχυρή παραμένει η καχυποψία προς οτιδήποτε δυτικό. Οι θιασώτες της ιδέας ότι μόνο αυτοί, με τη βοήθεια επίλεκτων φίλων από το εξωτερικό, μπορούν να κάνουν την Ελλάδα μεγάλη πάλι, απολαμβάνουν τα προνόμια της φιλελεύθερης δημοκρατίας καθώς επιχειρούν να την υπονομεύσουν (λίγο-πολύ όπως οι πρόγονοί τους κατηγορούσαν τους Κομμουνιστές). Η αντίδραση στα μέτρα κατά της πανδημίας, η εισβολή του Βλαντιμίρ Πούτιν στην Ουκρανία, η άνοδος της Ακροδεξιάς στην Ευρώπη, η επικράτηση του Ντόναλντ Τραμπ και, με έναν περίεργο τρόπο, η ηγεμονία του Ερντογάν στην περιοχή ενθαρρύνουν όσους θεωρούν πως αξίες όπως η σύνεση, η αλληλεγγύη και η προστασία των μειονοτήτων είναι σπατάλη εθνικού κεφαλαίου.
Ο,τι δεν ενισχύει τους ίδιους, ό,τι δεν πρεσβεύουν οι ίδιοι, είναι απάτη, αδυναμία ή σπατάλη. Ο θυμός τους βασίζεται σε μια αίσθηση στέρησης, στην πεποίθηση ότι η πολιτεία, οι άλλοι Ελληνες, δεν τους παρέχουν τα δικαιώματα, τις τιμές, τις ψήφους που οι ίδιοι πιστεύουν πως αξίζουν. Δοξάζουν ιστορικές νίκες που η πλευρά τους υιοθετεί, καταδικάζουν πολιτικούς αντιπάλους για «ήττες» που αυτοί μεγαλοποιούν, πυροδοτούν έναν εμφύλιο μεταξύ πατριωτών και προδοτών. Είναι ανησυχητικό ότι το 2025 δυνάμεις με ακραίες θέσεις ενισχύονται. Και ενώ οι υπόλοιπες, οι «δημοκρατικές» δυνάμεις, όφειλαν με κάθε κίνηση να ενισχύουν τη δυνατότητα συνεννόησης μεταξύ τους, κινούνται σαν να βρισκόμαστε σε ανέμελους πολιτικούς καιρούς.
