Ενδιαφέρον· η Αν Απλμπαουμ, βραβευμένη με Πούλιτζερ Αμερικανίδα ιστορικός και δημοσιογράφος πολωνικής καταγωγής, με σειρά πολύ σημαντικών βιβλίων, μεταξύ αυτών για την ιστορία του λιμού στην Ουκρανία τη δεκαετία του ’30 και για τα σοβιετικά γκουλάγκ, αφιερώνει το νέο της βιβλίο «στους αισιόδοξους».
Πώς τιτλοφορείται το νέο βιβλίο; «Απολυταρχία Α.Ε. Οι δικτάτορες που θέλουν να κυριαρχήσουν στον κόσμο» (μτφρ.: Χριστίνα Θεοχάρη, εκδ.: Παπαδόπουλος). Σε αυτό, η Απλμπαουμ αναλύει την κατάσταση του κόσμου μας σήμερα, πώς διαπλέκονται καθεστώτα όπως αυτό της Ρωσίας, της Κίνας, της Λευκορωσίας, του Ιράν, της Βενεζουέλας κ.ά. μεταξύ τους, κι ακόμη την υπόγεια δια-σύνδεση μεταξύ απολυταρχιών και δημοκρατιών.
Με άλλα λόγια, η σημερινή εποχή δίνει πολλές λαβές για να είναι κανείς ανήσυχος και απαισιόδοξος ακόμη. Είναι το βιβλίο της Απλμπαουμ ένα μήνυμα προς τους «αισιόδοξους»; Κρύβει κάτι ειρωνικό άραγε αυτή η αφιέρωση; Οσοι είναι αισιόδοξοι σήμερα είναι αφελείς και παραπλανημένοι; Ή πράγματι η αφιέρωση είναι κυριολεκτική και η συγγραφέας αφιερώνει όσα γράφει σε εκείνους που συνεχίζουν να αντιστέκονται σ’ αυτή τη «διεθνή της απολυταρχίας» (που ενίοτε φέρει τον μανδύα της δημοκρατίας);
Η Απλμπαουμ λέει, κατ’ αρχάς, ξεχάστε την εικόνα του δικτάτορα – καρικατούρα ανθρώπου. Αυτό ήταν υπόθεση του 20ού αιώνα· στον 21ο, «οι απολυταρχίες δεν διοικούνται από έναν μοχθηρό ηγέτη, αλλά από εξελιγμένα δίκτυα που βασίζονται σε κλεπτοκρατικές οικονομικές δομές, δηλαδή από ένα σύμπλεγμα υπηρεσιών ασφαλείας –στρατιωτικές, παραστρατιωτικές, αστυνομικές–, αλλά και εμπειρογνώμονες της τεχνολογίας που παρέχουν παρακολούθηση, προπαγάνδα και παραπληροφόρηση. Τα μέλη αυτών των δικτύων συνδέονται μεταξύ τους όχι μόνο εντός μιας ήδη υπάρχουσας απολυταρχίας, αλλά και με δίκτυα σε άλλες απολυταρχικές χώρες, και μερικές φορές ακόμη και σε δημοκρατίες».
Δεν πρόκειται για κάποια μυστική συνωμοσία· συμπλέουν ωστόσο κάποιοι ηγέτες κι ας διαφέρουν μεταξύ τους. «Κάποιοι από τους σύγχρονους αυταρχικούς ηγέτες», γράφει η Απλμπαουμ, «αυτοσυστήνονται ως κομμουνιστές, άλλοι ως μοναρχικοί, κάποιοι ως εθνικιστές και κάποιοι άλλοι ως οπαδοί της θεοκρατίας». Ωστόσο, «τον εικοστό αιώνα ο αυταρχικός κόσμος ήταν λιγότερο ενωμένος και συμπαγής από ό,τι είναι σήμερα». Ας κρατήσουμε αυτό το σχόλιο για να συνεχίσουμε αύριο. Και ίσως δούμε, στο τέλος της εβδομάδας, τι γίνεται με τους αισιόδοξους και τους απαισιόδοξους.
