Δεν είναι κανένα ζευγάρι διασημοτήτων, αν και θα μπορούσε να ήταν. Ομως, τους χωρίζουν κοντά ογδόντα χρόνια. Το μόνο κοινό στοιχείο που έχουν είναι η εύνοια δύο προέδρων των ΗΠΑ. Του Ρούζβελτ και του Τραμπ. Επειδή η αποστολή της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στην Ελλάδα είναι βελούδινη –πλην δραματικού απροόπτου–, ενδιαφέρον παρουσιάζει τόσο η προσωπικότητα του Αβερελ Χάριμαν όσο και η κρίσιμη αποστολή του.
Σύμφωνα με την αφήγηση του Τζάιλς Μίλτον –στο βιβλίο του «Υπόθεση Στάλιν» (εκδ. Μίνωας, 2024)– ο Αβερελ Χάριμαν ήταν ένας βαθύπλουτος κληρονόμος μιας δυναστείας που έκτισε από το μηδέν ο πατέρας του. Ηταν επικεφαλής της σιδηροδρομικής αυτοκρατορίας Union Pacific, είχε επενδύσεις στον τραπεζικό και τον ναυτιλιακό τομέα, καθώς και στα ορυχεία, ενώ ήταν συλλέκτης έργων τέχνης. Οπως γράφει ο Μίλτον, «εξέπεμπε το ανεπιτήδευτο στυλ ενός Αμερικανού αριστοκράτη… την άνοιξη του 1941 ήταν ο τέταρτος πλουσιότερος άνθρωπος στην Αμερική». Οπως ήταν επόμενο, τέτοιος πλούτος συνοδευόταν και από ένα δίκτυο κοινωνικών γνωριμιών, που έφταναν μέχρι τον Λευκό Οίκο.
Το πολιτικό παιχνίδι στις ΗΠΑ ήταν και εξακολουθεί να είναι και η σχέση των χορηγών με τους ηγέτες τους. Ευγνωμοσύνη άνευ συγκεκριμένης ανταμοιβής δεν νοείται…
Ο Ουίνστον Τσώρτσιλ, ευθύς ως κατέρρευσε η Γαλλία, είχε απευθυνθεί στον Φραγκλίνο Ρούζβελτ ζητώντας τη συνδρομή των ΗΠΑ, ώστε να μπορέσει να αντέξει η Βρετανία στις επιθέσεις των γερμανικών αεροπλάνων και σε ό,τι άλλο επακολουθούσε. Σήμερα γνωρίζουμε το τέλος της ιστορίας του Β΄ Π.Π., όμως τότε κυριαρχούσε ο φόβος και η αβεβαιότητα. Ο Ρούζβελτ, ανταποκρινόμενος, έκανε μια κίνηση που εξέπληξε τους πάντες, προκαλώντας ποικίλα σχόλια. Αποφάσισε, τον Μάρτιο του 1941, ο 49χρονος Αβερελ Χάριμαν, χωρίς καμιά διπλωματική εμπειρία, να εγκατασταθεί στο Λονδίνο δίπλα στον Τσώρτσιλ και να είναι ο σύνδεσμος μεταξύ των δύο ηγετών. Μάλιστα, οι αναφορές του Χάριμαν θα παρέκαμπταν τους διπλωμάτες και τους συνεργάτες του Ρούζβελτ και θα έφταναν κατευθείαν στον Αμερικανό πρόεδρο. Μα, πώς επιλέχθηκε αυτός ο άπειρος, σε διπλωματικούς χειρισμούς, βαθύπλουτος επιχειρηματίας; Ποια ήταν τα κριτήρια που πρυτάνευσαν στη σκέψη του Αμερικανού προέδρου;
Το κριτήριο ήταν ένα και μοναδικό: ο Αβερελ Χάριμαν κατόρθωσε και μετέστρεψε το παραδοσιακό πολιτικό φρόνημα της οικογένειάς του. Από υποστηρικτές των Ρεπουμπλικανών, στήριξαν τον Φραγκλίνο Ρούζβελτ στις εκλογικές αναμετρήσεις για την προεδρία του 1932, 1936 και 1940. Μάλιστα ο Αβερελ ήταν υποστηρικτής και του New Deal, που χάραξε στην Ιστορία το όνομα του Ρούζβελτ. Το πολιτικό παιχνίδι στις ΗΠΑ ήταν και εξακολουθεί να είναι και η σχέση των χορηγών με τους ηγέτες τους. Ευγνωμοσύνη άνευ συγκεκριμένης ανταμοιβής δεν νοείται. Το δώρο και το αντίδωρο είναι μια παραδοσιακή πρακτική, χωρίς υποκρισία, πλήρως αποδεκτή από το πολιτικό σύστημα, καθώς αποτελεί εδώ και πολλές δεκαετίες αναπόσπαστο κομμάτι του.
Ο Αβερελ Χάριμαν, πάντως, τα κατάφερε μια χαρά. Με τις αναφορές του, τους κρίσιμους μήνες του 1941 μέχρι το Περλ Χάρμπορ, έδωσε στον πρόεδρο Ρούζβελτ να αντιληφθεί τη σημασία της Βρετανίας για την ασφάλεια των ΗΠΑ.
