Τελευταία ημέρα του χρόνου είθισται να κάνουμε ταμείο με τα θετικά και αρνητικά του, να αξιολογούμε το διεθνές περιβάλλον και να αποτιμάμε τις δικές μας αρετές και αδυναμίες, εισερχόμενοι σε νέο έτος με πολλά βάρη στην πλάτη αλλά και πάντα με την ελπίδα για κάτι καλύτερο. Πέρα από τα γεγονότα –μικρά και μεγάλα, καλά ή κακά, στιγμιαία ή συνέπεια πολέμων ή της κλιματικής κρίσης– υπάρχει και μια άλλη διάσταση, που αφορά το πώς αισθανόμαστε, πώς πορευόμαστε, μέσα σε αυτή τη συνεχή ροή. Το ποτάμι αλλάζει συνεχώς, όμως παραμένει ποτάμι. Και εμείς παραμένουμε εμείς, όμως πάντα διαφορετικοί, αλλαγμένοι από τον χρόνο.
Τι άλλαξε μέσα μας στη διάρκεια του περασμένου χρόνου, λοιπόν; Εκπληρώθηκαν οι πόθοι μας; Επιβεβαιώθηκαν οι φόβοι μας; Για όλους διαφέρει η απάντηση. Ζούμε στον ίδιο κόσμο, όμως τα καλά και τα δεινά δεν συγχρονίζονται, μας αγγίζουν όλους διαφορετικά, με διαφορετική ένταση, γευόμαστε χαρές και πίκρες σε διαφορετικές στιγμές.
Πιο ουσιαστικό είναι το ερώτημα εάν έχουμε τη δύναμη να δημιουργήσουμε μέσα στη νέα επέλαση εργολάβων και μεταπρατών του ελληνικού τοπίου και κεφιού, μέσα στις φωτιές και τις πλημμύρες.
Γι’ αυτό, ίσως η πιο ουσιαστική ερώτηση είναι, τι είναι αυτό που δεν θα θέλαμε να χαθεί, που υπάρχει στη χώρα μας ακόμη, που αποτελεί μέρος μιας κοινής ταυτότητας, που θα θέλαμε να το δούμε ενισχυμένο στο τέλος του ερχόμενου χρόνου; Ασφαλώς, όλοι έχουν διαφορετικά κριτήρια για να απαντήσουν ως προς τη δική τους ζωή. Ομως, το κοινό, αυτό που μας ενώνει ακόμη σε μεγάλο βαθμό, είναι η απλότητα – ή, για να είμαστε πιο ακριβείς, η ανάμνηση της απλότητας. «Εάν αποσυνθέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει, με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις», αποφαίνεται ο Ελύτης. Στοιχείο αυτής της απλότητας είναι η κοινωνικότητά μας, το ότι λίγο-πολύ ζούμε στον ίδιο κόσμο, με τις ίδιες ελπίδες για τα παιδιά μας, τους ίδιους φόβους, τα ίδια τραγούδια, το ίδιο δέος για το φορτίο του παρελθόντος, την ίδια τραγική αίσθηση πως ό,τι καλό έχουμε μπορεί να εξαφανιστεί σε μια στιγμή (όπως τα Τέμπη υπογράμμισαν στις σημερινές γενιές).
Είναι χρήσιμο να εστιάσουμε στη δεύτερη πρόταση του Ελύτη: «Που σημαίνει, με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις». Επειδή το ερώτημα σήμερα δεν είναι αν μας συγκινούν ακόμη η ελιά, το αμπέλι και το καράβι, αν παραμένουν συστατικά στοιχεία της ατομικής και συλλογικής ζωής μας ή μια ιδέα. Πιο ουσιαστικό είναι το ερώτημα εάν έχουμε τη δύναμη να δημιουργήσουμε με όσα μας απομένουν μέσα στη νέα επέλαση εργολάβων και μεταπρατών του ελληνικού τοπίου και κεφιού, μέσα στις φωτιές και τις πλημμύρες, μέσα σε έναν κόσμο όπου η ισότητα, η δικαιοσύνη και η ασφάλεια είναι φευγαλέες ή απάτη. Νιώθουμε ακόμη χαρά για μια πράσινη πλαγιά, για μια ελεύθερη παραλία, για το πείσμα να κρατήσουμε ό,τι καλό μας απέμεινε;
